Duration is een essentiële en veelgebruikte financiële maatstaf binnen de wereld van vastrentende beleggingen die de gevoeligheid van de prijs van een obligatie voor veranderingen in de marktrente meet en kwantificeert op een manier die beleggers in staat stelt om het renterisico van individuele obligaties en complete obligatieportefeuilles te begrijpen, te vergelijken en actief te beheren. Het concept werd voor het eerst formeel beschreven door de Amerikaanse econoom Frederick Macaulay in 1938 en heeft sindsdien een centrale plaats ingenomen in de obligatietheorie en de professionele vermogensbeheerwereld als een van de meest fundamentele en praktisch toepasbare risicomaatstaven die beschikbaar zijn voor beleggers in vastrentende instrumenten. Duration is niet slechts een theoretisch concept maar een dagelijks gebruikt instrument dat door obligatiehandelaren, vermogensbeheerders, pensioenfondsen en centrale banken over de hele wereld wordt ingezet om de rentegevoeligheid van hun posities nauwkeurig te meten en te sturen.
In zijn meest fundamentele vorm meet duration de gewogen gemiddelde tijd in jaren totdat een belegger alle kasstromen van een obligatie ontvangt, waarbij zowel de periodieke couponbetalingen als de terugbetaling van de hoofdsom op de vervaldatum worden meegenomen in de berekening. De weging van elke kasstroom in de berekening is gebaseerd op de contante waarde van die kasstroom als percentage van de totale contante waarde van alle kasstromen samen, wat betekent dat kasstromen die verder in de toekomst liggen zwaarder worden verdisconteerd en dus een kleinere bijdrage leveren aan de totale duration. Het resultaat van deze berekening is een getal uitgedrukt in jaren dat tegelijkertijd twee belangrijke dingen communiceert: hoe lang het duurt voordat een belegger gemiddeld zijn investering terugverdient via de kasstromen van de obligatie, en hoeveel procent de prijs van de obligatie zal veranderen bij een verandering van één procentpunt in de marktrente.
De Macaulay Duration is de originele en meest fundamentele vorm van duration zoals beschreven door Frederick Macaulay en meet de gewogen gemiddelde tijd tot ontvangst van alle kasstromen van een obligatie. Voor een standaard couponobligatie is de Macaulay Duration altijd korter dan de werkelijke looptijd van de obligatie, omdat de belegger gedurende de looptijd al periodieke couponbetalingen ontvangt die een deel van zijn investering terugbetalen voordat de hoofdsom op de vervaldatum wordt teruggestort. Hoe hoger de couponrente van een obligatie, hoe korter de Macaulay Duration relatief ten opzichte van de looptijd, omdat een groter deel van de totale kasstromen al in de vroege jaren van de looptijd wordt ontvangen in de vorm van hogere couponbetalingen.
De Modified Duration is een praktische aanpassing van de Macaulay Duration die direct de procentuele prijsverandering van een obligatie meet bij een verandering van precies één procentpunt in de marktrente. De Modified Duration wordt berekend door de Macaulay Duration te delen door één plus de periodieke yield van de obligatie en geeft beleggers een directe en intuïtief bruikbare maatstaf voor het renterisico van een obligatie. Een obligatie met een Modified Duration van zes betekent concreet dat de prijs van die obligatie met ongeveer zes procent zal dalen als de marktrente met één procentpunt stijgt, en met ongeveer zes procent zal stijgen als de marktrente met één procentpunt daalt, waarbij deze benadering het meest nauwkeurig is bij kleine renteveranderingen.
De duration van een obligatie wordt bepaald door een combinatie van factoren die samen de omvang en de timing van de kasstromen bepalen. De looptijd van een obligatie is de meest voor de hand liggende factor: hoe langer de looptijd, hoe meer toekomstige kasstromen er zijn en hoe hoger de duration in het algemeen zal zijn. De hoogte van de couponrente is de tweede cruciale factor: obligaties met een hogere couponrente hebben een lagere duration dan obligaties met een lagere couponrente bij dezelfde looptijd, omdat hogere couponbetalingen een groter deel van de totale kasstromen naar voren halen in de tijd. Het huidige renteniveau in de markt speelt ook een rol in de berekening, omdat een hogere marktrente leidt tot een sterkere verdiscontering van toekomstige kasstromen en daarmee tot een lichte verlaging van de duration.
Professionele vermogensbeheerders gebruiken duration als een van hun primaire instrumenten bij het actief beheren van de rentegevoeligheid van obligatieportefeuilles op basis van hun renteverwachtingen en het risicoprofiel van hun beleggers. Wanneer een vermogensbeheerder verwacht dat de rente in de komende periode zal dalen, zal hij bewust kiezen voor obligaties met een hogere duration om maximaal te profiteren van de verwachte koersstijging die een rentedaling met zich meebrengt. Omgekeerd zal een beheerder die een rentestijging verwacht de gemiddelde duration van zijn portefeuille verlagen door te verschuiven naar obligaties met kortere looptijden of hogere couponrentes, waardoor de portefeuille minder gevoelig wordt voor de verwachte rentestijging en de bijbehorende koersdalingen worden beperkt. Pensioenfondsen gebruiken duration op een bijzondere manier die liability-driven investing wordt genoemd, waarbij zij de duration van hun beleggingsportefeuille afstemmen op de duration van hun toekomstige pensioenverplichtingen om het renterisico op het niveau van de gehele balans te minimaliseren.
Lees meer over duration en renterisico op Semmie.nl en ABN AMRO.nl.
"