Bijna 4 op de 10 zzp’ers ziet mentale uitval als grootste risico voor hun inkomen

Psychische klachten vormen voor een groeiende groep zzp’ers een reëel risico op langdurige uitval. Uit een nieuwe enquête door Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.nl onder 200 zelfstandigen blijkt dat bijna 4 op de 10 zzp’ers (38%) mentale problemen zoals stress of een burn-out zien als grootste bedreiging voor hun inkomen. Tegelijkertijd blijkt dat veel zelfstandigen de duur en financiële impact van mentale uitval nog altijd onderschatten.

Mentale druk neemt toe onder zelfstandigen

Ruim een kwart van de ondervraagde zzp’ers (27%) geeft aan dat de mentale belasting in de afgelopen twee jaar is toegenomen. Vooral ondernemers in de zakelijke dienstverlening, creatieve sector en zorg noemen een hogere werkdruk en onzekerheid over opdrachten als belangrijkste oorzaken. Daarnaast zegt 16% regelmatig last te hebben van stressklachten die het werk beïnvloeden.

Psychische klachten grootste oorzaak van langdurige uitval

Uit eerdere onderzoeken naar arbeidsomstandigheden blijkt dat psychische klachten een belangrijke rol spelen bij langdurige uitval van werkenden in Nederland. Zo blijkt uit een onderzoek van ArboNed & HumanCapitalCare uit 2023 dat 40,1 procent van het langdurige ziekteverzuim wordt veroorzaakt door psychische klachten, zoals stress‑ en burn‑outklachten. Daarmee vormen mentale problemen een groot deel van de langdurige uitval onder werknemers.

Toch denkt 47% van de ondervraagde zzp’ers dat zij na mentale uitval binnen drie maanden weer volledig aan het werk zouden zijn. Dat beeld wijkt af van wat in bredere arbeidsmarktonderzoeken wordt gezien en lijkt daarmee aan de optimistische kant.

“Zzp’ers onderschatten mentale risico’s”

Volgens Gabriël Baysoy, AOV-expert bij Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.nl, onderschatten veel zelfstandigen vooral de duur van herstel. “Bij mentale klachten onderschatten veel zelfstandigen hoe lang herstel kan duren. Het herstel van een burn-out kost in de praktijk vaak maanden, en in zwaardere gevallen zelfs jaren. Dat maakt het risico op langdurige uitval voor zzp’ers extra groot. Toch zien we dat zelfstandigen vooral focussen op lichamelijke risico’s. De cijfers laten zien dat mentale uitval een groot risico vormt, maar dat veel zzp’ers daar nog onvoldoende op zijn voorbereid.”

Weinig voorzieningen bij mentale uitval

Ondanks de toenemende zorgen heeft slechts 23% van de ondervraagden een voorziening getroffen die ook psychische klachten dekt, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Een meerderheid (52%) zegt weinig inzicht te hebben in de financiële gevolgen van langdurige mentale uitval. Bij een gemiddeld zzp-inkomen van €3.000 tot €4.000 per maand kan een half jaar uitval al snel oplopen tot een verlies van €18.000 tot €24.000.

Onzekerheid over verplichte AOV zorgt voor afwachtend gedrag

De invoering van de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen is opnieuw vertraagd. Daardoor blijft onduidelijk welke dekking psychische klachten straks krijgen en welke wachttijd gaat gelden. Volgens Baysoy zorgt die onzekerheid ervoor dat veel zzp’ers blijven wachten, terwijl mentale klachten juist lijken toe te nemen.

Bewustwording groeit, maar actie blijft achter

Hoewel mentale druk onder zelfstandigen toeneemt, blijft de bereidheid om zich hiertegen te beschermen laag. De enquête laat zien dat zzp’ers het risico wel herkennen, maar dat dit nog nauwelijks leidt tot concrete maatregelen. Daarmee blijft een grote groep zelfstandigen financieel kwetsbaar bij mentale problemen.

Over het onderzoek

Het onderzoek is uitgevoerd in januari 2026 onder 200 zzp’ers uit verschillende sectoren. De resultaten zijn indicatief en geven inzicht in de beleving en risico-inschatting van zelfstandigen rondom mentale gezondheid en arbeidsongeschiktheid.