ACM: Intensieve monitoring leveringszekerheid, focus op vulgraad gasopslagen en aanvoer LNG

De prijs voor aardgas op de groothandelsmarkt is deze maand sterk gestegen als gevolg van de oorlog in Iran. Door de sluiting van de Straat van Hormuz wordt de aanvoer van vloeibaar aardgas (LNG) verstoord. Daarnaast is de LNG-productie in Qatar stilgevallen. Deze ontwikkelingen zorgen voor onrust en onzekerheid op de internationale gasmarkt. De ACM heeft het toezicht op energieleveranciers die gas en elektriciteit leveren aan huishoudens geïntensiveerd en houdt het aanbod van contracten en de financiële stabiliteit van energieleveranciers extra in de gaten. Daarnaast ziet de ACM erop toe dat de handel op de groothandelsmarkten in Nederland eerlijk verloopt en volgt zij de vulgraad van gasopslagen en de aanvoer van vloeibaar aardgas (LNG) nauwlettend.

Toezicht ACM

De ACM monitort de ontwikkelingen op de groothandelsmarkten voor energie en adviseert het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) bij haar verantwoordelijkheid voor de leveringszekerheid van aardgas in Nederland. De ACM ziet er ook op toe dat bedrijven die gebruik willen maken van de opslagcapaciteit van aardgas toegang krijgen tot de gasopslagen. De ACM heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) die eigenaar is van de gasopslagen daar vorige maand een bindende gedragslijn voor opgelegd. De NAM is verplicht marktpartijen vanaf 1 april 2026 op basis van non-discriminatoire, transparante en objectieve voorwaarden toegang te geven.

De NAM heeft aangekondigd de gasopslag in Norg op termijn te willen sluiten. Dit kan alleen met toestemming van de ACM en van het ministerie van EZK. De NAM heeft hiervoor nog geen aanvraag ingediend bij de ACM. Als de NAM deze aanvraag doet zal de ACM hier een besluit over nemen en daarbij zorgvuldig kijken naar de gevolgen voor de leveringszekerheid.

Vulgraad gasopslagen

De vulgraad van de Nederlandse gasopslagen is verder gedaald en bedraagt momenteel nog ongeveer 9%. Dit is zeer laag voor deze tijd van het jaar. Omdat we bijna aan het einde van het verwarmingsseizoen zitten zijn er op korte termijn geen problemen met leveringszekerheid te verwachten. Het is wel belangrijk dat de gasopslagen voor de komende winter weer goed gevuld worden. Om de Europese verplichting van 74% te kunnen halen moet na het verwarmingsseizoen tijdig gestart worden met het vullen van de gasopslagen.

Aanvoer LNG

Het vloeibaar aardgas (LNG) dat naar Nederland wordt aangevoerd is voor ca. 75% afkomstig uit de Verenigde Staten. De aanvoer van LNG naar Nederland wordt daarom niet direct bedreigd door de oorlog in Iran en de stilgevallen productie in Qatar. De gasprijs in Aziatische landen ligt momenteel wel hoger dan in Europa. Dit betekent dat Nederland - samen met de andere Europese landen - op prijs moet concurreren met Aziatische landen om te voorkomen dat LNG-tankers er voor kiezen hun lading in Azië te lossen in plaats van in Europa. Dit leidt tot hogere prijzen in Nederland en in andere Europese landen. Het prijsverschil tussen Europa en Azië en het prijsverschil tussen gas voor levering in de zomer en gas voor levering in de winter, zorgen er voor dat het op dit moment niet lonend is voor bedrijven om de Europese gasopslagen te vullen. Het publieke energiebedrijf EBN heeft opdracht gekregen de gasopslagen tot 80 TWh te vullen, mocht de markt dat uit zichtzelf niet doen. Dat is circa 57% van de totale vulgraad van de gasopslagen.

Strategische gasreserve

Gezien de huidige internationale ontwikkelingen en de ontwikkelingen op de groothandelsmarkten die daar een gevolg van zijn, is het verstandig om na te denken over aanvullende instrumenten om de leveringszekerheid te versterken. Het ligt daarom voor de hand te bezien of - en zo ja hoe – het aanhouden van een strategische gasreserve kan bijdragen aan een robuuster energiesysteem. De ACM pleit er voor hier voortvarend verder onderzoek naar te doen en daarbij de optie van de inzet van kussengas, het gas dat permanent in een opslag moet blijven om voldoende druk te behouden, mee te nemen.

Toezicht consumentenprijzen

Naast het monitoren van de groothandelsprijzen voor gas en elektriciteit houdt de ACM ook toezicht op het aanbod van energiecontracten voor consumenten en de prijzen die consumenten moeten betalen voor elektriciteit en gas. Alle energieleveranciers moeten hiervoor maandelijks informatie aanleveren, zodat de ACM in de Energiemonitor kan laten zien wat de prijzen voor contracten waren op de eerste dag van de maand. Omdat de prijzen sinds het begin van de oorlog in Iran in korte tijd sterk zijn gestegen, is deze informatie niet meer actueel op het moment dat de Monitor gepubliceerd wordt. Daarom publiceert de ACM deze maand geen overzicht van contracten met beduidend hogere tarieven. De ACM zal zo snel mogelijk na 1 april 2026 weer een actueel overzicht van de tarieven geven voor die maand. Hierbij zal de ACM ook melden of leveranciers voldoen aan de verplichting om in ieder geval twee soorten modelcontracten aan te bieden: een modelcontract met variabele tarieven en een modelcontract met een vast tarief voor één jaar. De ACM ziet dat leveranciers momenteel een ruim aanbod hebben van vaste, variabele en dynamische energiecontracten.