Langs rijks- en provinciale wegen ligt ongeveer 8.000 kilometer geleiderail (in de volksmond vangrail genoemd). Deze veiligheidsvoorziening heeft een levensduur van 20 tot 30 jaar. Door slijtage en corrosie groeit de vervangings- en renovatieopgave de komende jaren sterk. Tegelijkertijd kampt de sector met een nijpend tekort aan vakmensen.
Die combinatie van factoren vraagt om een fundamenteel andere aanpak. Daarom heeft Heijmans zijn werkwijze voor het vervangen van geleiderail de afgelopen periode verregaand geautomatiseerd en gestandaardiseerd. Bestaande geleiderails worden gedemonteerd, beoordeeld en voorbereid voor hergebruik. Het ontzinken en het gepatenteerde refit-proces, waarbij de bestaande zinklaag behouden blijft en een nieuwe laag wordt aangebracht, vindt plaats bij een gespecialiseerde partij. Daarna worden de rails volledig prefab voorbereid in de Heijmans fabriek in Son en Breugel voor herplaatsing langs de weg.
De kern van deze aanpak: een toekomstbestendig proces, waarbij met de helft van de medewerkers hetzelfde werk uitgevoerd kan worden, met meer veiligheid voor medewerkers en minder hinder voor weggebruikers.
Waar voorheen het grootste deel van de werkzaamheden handmatig op de weg in het werkvak plaatsvond, worden de rails nu volledig prefab en montage gereed aangeleverd. Door deze voorbereiding en automatisering verschuift het zware en repeterende werk naar een gecontroleerde omgeving. Daardoor kan de montage buiten tot twee keer sneller worden uitgevoerd, met minder mensen langs de weg en aanzienlijk minder fysieke belasting. Dit verhoogt niet alleen de productiviteit, maar vooral ook de veiligheid voor medewerkers en weggebruikers.
Tegelijkertijd levert deze werkwijze een grote duurzaamheidswinst op. De gerenoveerde geleiderails functioneren als nieuw en zijn volledig CE-gecertificeerd. Per meter rail wordt tot 82% CO₂ bespaard en de integrale milieu-impact van materialen en projecten, uitgedrukt in MKI, met 77% gereduceerd. Het toegepaste refit-proces is door Rijkswaterstaat geaccepteerd als volwaardige methode voor opnieuw verzinken.
Doordat de rails geheel gereed voor montage op de projectlocatie aankomen, zijn kortere periodes van afzettingen nodig en staan medewerkers minder lang langs rijdend verkeer. Dat betekent minder verkeershinder en een hogere veiligheid voor verkeersdeelnemers en wegwerkers.
“De vervanging van duizenden kilometers geleiderail kunnen we in de toekomst simpelweg niet meer uitvoeren zoals we dat altijd deden. Daar hebben we de mensen niet meer voor. Door het proces te automatiseren en het werk van de weg naar een gecontroleerde omgeving te verplaatsen, kunnen we met de helft van de medewerkers dezelfde opgave aan. Tegelijk maken we geleiderail echt circulair en verhogen we de veiligheid voor onze mensen én voor weggebruikers.”
Mieke Attema, directeur Productie en Projectmanagement Rijkswaterstaat: ‘Rijkswaterstaat heeft een grote onderhoudsopgave. We willen dat die goed wordt uitgevoerd: efficiënt, maar ook veilig en duurzaam. We zijn heel blij met dit soort innovaties. Ze zorgen voor minder hinder voor de weggebruiker, hebben minder impact op het milieu en dragen bij aan veiliger werken langs de weg.’