'Te complex zorgverzekeringsstelsel vraagt om minder regels'

Theunis Schaafstra reageert op Prinsjesdag: Miljoenennota en Rijksbegroting | Rijksoverheid.nl

Theunis Schaafstra

Rond Prinsjesdag gaat de discussie rond zorg vaak over zorgkosten, de hoogte van premies en het eigen risico. Het moet juist gaan over de toegang tot zorg en hoe die nog vaak wordt belemmerd door de complexiteit van het zorgverzekeringsstelsel.

De oproep aan de politiek is daarom: voeg niet steeds nieuwe regels toe, maar kijk vooral wat eraf kan. Het systeem moet eenvoudiger, met meer duidelijkheid vooraf en ruimte voor maatwerk.

Regels voorkomen dat zorgverzekeraar klanten gericht informeert

Een knelpunt zit bijvoorbeeld bij niet-gecontracteerde zorg. Verzekerden kunnen op de website van hun zorgverzekeraar zien met welke zorgaanbieders deze een contract heeft. Dat is belangrijke informatie, omdat een behandeling bij een niet-gecontracteerde zorgaanbieder kan leiden tot een hoge bijbetaling. Tegelijkertijd heeft een patiënt aan die informatie weinig als niet duidelijk is hoeveel hij of zij in de betreffende situatie zelf moet betalen.

Zeker voor patiënten die al langere tijd bij een zorgaanbieder onder behandeling zijn, is het daarom belangrijk dat verzekeraars hen hier gericht en tijdig over mogen informeren. Wanneer een contract met hun zorgaanbieder niet wordt verlengd, zouden verzekeraars actief kunnen aangeven wat dit voor de vergoeding van de behandeling betekent, welke kosten de patiënt mogelijk zelf moet betalen en welke alternatieven er zijn.

Minder regels, maar meer verantwoordelijkheid

Meer voorlichting en nieuwe regels zijn lang niet altijd de oplossing. De overheid grijpt te vaak naar nieuwe wetten en regels om problemen te voorkomen. Dit maakt het stelsel ingewikkelder voor burgers én uitvoerders. Een stelsel dat vanuit wantrouwen wordt ingericht, kost bovendien geld, tijd en energie.

Beleid moet uitgaan van vertrouwen en van de bedoeling van de Zorgverzekeringswet: goede toegang tot zorg voor iedereen. Misbruik voorkom je niet automatisch door regels en uitzonderingen te stapelen.

Ook het eigen risico laat zien hoe goedbedoelde maatregelen het stelsel ingewikkelder maken. In plaats van nieuwe varianten en uitzonderingen te bedenken, kan de overheid kijken hoe mensen die door onverwachte zorgkosten financieel in de knel komen, geholpen kunnen worden.

Ruimhartiger omgaan met individuele gevallen

Er is meer ruimte voor maatwerk nodig. Niet iedere situatie laat zich vooraf in regels vangen. Als een regel in een individueel geval onredelijk uitpakt, vraagt dat om een passende oplossing. Lukt dat niet, dan kan de verzekerde bij de Ombudsman Zorgverzekeringen aankloppen. Terugkerende problemen kunnen aanleiding zijn om het beleid aan te passen. Niet alles vooraf dichtregelen uit angst voor misbruik, maar vertrouwen en verantwoordelijkheid als uitgangspunt.