CANDRIAM: Belegger scoort niet tijdens WK

Beleggen tijdens de Wereldbeker Voetbal: zit het tussen onze oren?

Eindelijk! Na heel wat maanden van geduldig zijn, werd de aftrap gegeven van de 21e Wereldbeker Voetbal. Alle ogen zijn gericht op Rusland: dit wereldwijde sportevenement is het 2e meest bekeken over de wereld (3,2 miljard kijkers in 2014 in Brazilië), net na de Olympische Zomerspelen (3,6 miljard voor de Spelen in Londen van 2012).

32 landen dingen mee naar de beker. Zij vertegenwoordigen meer dan 1,5 miljard inwoners (waaronder IJsland, een demografisch Klein Duimpje met 330.000 inwoners) en bijna 37% van het wereldwijde bbp (waaronder Senegal, een economisch Klein Duimpje met een bbp van 16 miljard USD). De twee grootste wereldmachten, met name de Verenigde Staten en China, samen goed voor 40% van het wereldwijde bbp, hebben zich niet kunnen plaatsen.

De finale, die een heel land in een zomerse roes zal brengen op 15 juli, zal eveneens heel wat teleurstellingen, frustraties en spijt met zich meebrengen voor de 31 landen die zullen worden geëlimineerd in de loop van de volgende vier weken.

Kan deze golf aan negatieve emoties, verspreid over een maand, een impact hebben op de financiële markten?

Het is interessant om deze vraag te stellen in het licht van deze verbazende statistiek : sinds 1950 heeft de Amerikaanse markt[1] gemiddeld 2,6% verloren tijdens de periodes waarin de Wereldbeker voetbal werd gespeeld (tussen medio juni en medio juli, zowat om de vier jaar), tegenover een winst van 1,1% in dezelfde periode waarin er geen Wereldbeker werd gespeeld. Meer zelfs, over de 17 periodes die werden bekeken sinds 1950 waren er 13 met een negatief rendement.

Deze interactie tussen sentiment/psychologie en de financiële markten uitleggen, dat is de uitdaging van behavioral finance, die de psychologie wil toepassen op de financiële markten. Deze theorie, die zowat dertig jaar geleden werd ontwikkeld, heeft behoorlijk wat erkenning gekregen doordat de Nobelprijs Economie[2] werd toegekend aan twee van haar vaders: Daniel Kahneman, die de prijs kreeg in 2002, en Richard Thaler, die in 2017 werd beloond. In tegenstelling tot de klassieke hypothese van de efficiënte markten, wil de behavioral finance de situaties doorgronden waarbij de markten zich niet rationeel gedragen. Zij wil er bepaalde lessen uit trekken aan de hand waarop de marktspelers zich gedragen, en steunen daarbij op een hele reeks ervaringen.

Laten we het beste voorbeeld nemen, namelijk uzelf als belegger, en laten we samen proberen te bepalen of u een rationele speler bent.

1e keuze. U moet kiezen tussen:


  • met zekerheid 900 euro winnen,
  • 90% kans hebben dat u 1000 euro wint, en 10% kans dat u helemaal niets wint.

    Indien uw voorkeur uitgaat naar het eerste antwoord, zoals de meeste personen die bevraagd worden, dan bent u afkerig van risico.

    Op de financiële markten kan die bias leiden tot een bepaalde voorkeur voor de minst risicovolle activa, wat zorgt voor een suboptimale asset allocatie.

    2e keuze (onafhankelijk van de 1e). U heeft voortaan de keuze tussen:

  • 900 euro verliezen;
  • 90% kans hebben dat u 1000 euro verliest, en 10% kans dat u helemaal niets verliest.

    Indien u ook hier deel uitmaakt van de meerderheid die gekozen heeft voor de laatste optie, dan bent u afkerig van verlies: u bent gevoeliger voor het vooruitzicht op verlies dan voor het vooruitzicht op winst.

    Op de financiële markten komt een afkeer van verlies tot uiting in wat we het ‘disposition effect’ noemen, wat aangeeft dat beleggers de neiging hebben om de activa die verliezen opleveren te laat te verkopen.

    En wat moeten we denken van een andere emotionele bias die beleggers maar al te goed kennen, met name overmoedigheid? Die verwijst naar onze neiging om onze eigen (intellectuele of andere) vaardigheden te overschatten. Zo gaat 82% van de mensen er prat op dat ze deel uitmaken van de… 30% meest voorzichtige chauffeurs. Studies wijzen uit dat overmoedigheid ertoe leidt dat beleggers te snel kopen/verkopen omdat ze overtuigd zijn dat ze slimmer zijn dan de tegenpartij? Klinkt dit bekend?

    Met andere woorden: een belegger heeft voortdurend te kampen met zijn eigen zwaktes : angst, overmoedigheid of de neiging dat hij bepaalde dingen afleidt van informatie op basis van zijn eigen overtuigingen. Vanuit theoretisch standpunt wil de behavioral finance dus wijzen op een ‘beperkte rationaliteit’ van het individu.

    Een van de moeilijkheden die de specialisten inzake behavioral finance ondervinden, is het organiseren van ervaringen op zeer grote schaal om hun hypotheses al dan niet te bekrachtigen. In dat opzicht is de Wereldbeker Voetbal, een universeel fenomeen dat heel wat emoties losweekt, een perfect laboratorium om de collectieve teleurstellingen en frustraties op te meten die worden veroorzaakt door de opeenvolgende eliminaties van de deelnemers eraan.

    In 1972 introduceerde de meteoroloog Edward Lorenz het concept van het ‘vlindereffect’ met zijn beroemde vraag: ‘kunnen de vleugels van een vlinder in Brazilië een tornado veroorzaken in Texas?’ En zou er eveneens een ‘rondebaleffect’ bestaan? Zou de nederlaag van de Seleçao, de Mannschaft of de 30 andere ploegen die meedingen naar de titel een effect kunnen hebben op de financiële markten? En, voor wat u betreft, zal de nederlaag van uw favoriete ploeg een invloed uitoefenen op de volgende beursverrichtingen die u uitvoert?

    We weten het binnen 30 dagen!