Wordt vacation een staycation? Brandstofcrisis zit zomervakantie dwars

De grote zomervakantie komt eraan, maar veel Europeanen vragen zich af of het slim is om op reis te gaan. De crisis in het Midden-Oosten en de hoge brandstofkosten hebben stevige gevolgen voor vliegtickets en beschikbare stoelen. En ook met de auto op vakantie gaan is fors duurder geworden. Kredietverzekeraar Allianz Trade voorziet dat de vakantieperiode vooral een ’staycation’ wordt: een vakantie dicht bij huis.

Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Allianz Trade Benelux: “Voor veel mensen is de lol er van af met de huidige onzekerheid en vooral met de hoge brandstofprijzen. Met Pasen zagen we al dat er veel minder Duitsers naar Nederland kwamen voor een korte vakantie. De crisis rond de Straat van Hormuz was hiervoor de belangrijkste reden. Wij denken dat de kans groot is dat dit effect deze zomer EU-breed zichtbaar zal zijn. Ook verre reizen staan op de tocht. Reisorganisaties melden dat boekingen van verre bestemmingen achterblijven. Vooral reizen naar Azië laten een scherpe daling zien. Ook de vraag naar reizen naar de Verenigde Staten is bij sommige maatschappijen fors gedaald.”

Grote terugval levering kerosine

Circa 25% van de wereldwijde kerosinehandel voor de luchtvaart gaat door de Straat van Hormuz. Door verstoringen bij raffinaderijen in de regio zijn de kerosine-leveringen aan Europa dramatisch teruggelopen: in maart daalde de aanvoer uit het Midden-Oosten met 90%, in april was deze vrijwel nul. Hoewel de Verenigde Staten een deel van het gat opvullen, blijft de totale kerosine-aanvoer in Europa 82% lager dan normaal, zo stelt Allianz Trade.

Geeroms: "Europa produceert maar zo'n 50% van de benodigde vliegtuigbrandstof zelf en is structureel afhankelijk van import uit het Midden-Oosten. Landen als het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en Italië hebben grote tekorten, en ook al pompt de VS meer naar ons toe, de impact op beschikbaarheid én prijs is aanzienlijk." Geeroms benadrukt dat brandstof de grootste kostenpost (30-35%) is voor een vlucht. “Als de kerosineprijs stijgt leidt dat vrijwel onmiddellijk tot hogere vliegticketprijzen, minder beschikbare vluchten of lagere winstmarges.”

Situatie kan verder verslechteren

De afgelopen weken zijn vliegticketprijzen met 5 tot 15% gestegen voor internationale vluchten, met brandstoftoeslagen die oplopen tot 20-60 dollar voor korte vluchten en 80-150 dollar voor langeafstandsreizen. En volgens Geeroms kan het nog erger: "Als de situatie verder verslechtert, kunnen we prijsstijgingen van nog eens 10 tot 15% verwachten." Volgens Geeroms moeten veel huishoudens hun totale vakantiebudget heroverwegen.

Minder vluchten, duurdere tickets

Luchtvaartmaatschappijen reageren niet alleen met prijsverhogingen, maar ook met capaciteitsverminderingen. In Europa hebben airlines aangekondigd 2 tot 5% van hun vluchten te schrappen, vooral op kortere Europese routes en naar secundaire luchthavens. Budget-maatschappijen zijn het kwetsbaarst door hun dunne marges en afhankelijkheid van prijsgevoelige reizigers.

Air France-KLM en Air France-KLM onder druk

Ook Air France-KLM en Air France-KLM ontsnappen niet aan de problemen. Air France-KLM annuleerde in april al 160 vluchten – minder dan 1% van het Europese programma – omdat deze door de gestegen kerosinekosten "financieel niet langer haalbaar" waren. De maatschappij benadrukt dat er geen kerosine-tekort is, maar dat winstmarges onder druk staan.

Air France- Air France-KLM als groep heeft de groeiverwachting voor 2026 naar beneden bijgesteld van 3-5% naar 2-4% capaciteitsgroei. De brandstofrekening stijgt dit jaar naar verwachting met 2,4 miljard dollar tot in totaal 9,3 miljard dollar. Vooral in het tweede kwartaal – het begin van het hoogseizoen – zal de impact groot zijn, met 1,1 miljard dollar extra kosten. Dochtermaatschappij Transavia kondigde aan vluchten in mei en juni te annuleren vanwege de gestegen kerosineprijs, hoewel dit minder dan 2% van de totale operatie zou raken.

In eigen land

Uit recente sectorcijfers en consumentenonderzoeken blijkt dat vakanties dicht bij huis erg populair zijn. Vakantieparken met grote spelers zoals Landal en Center Parcs meldden voor de meivakantie en het Paasweekend al een bezettingsgraad van bijna 95%. Het Nederlands Bureau voor Toerisme ziet een piek in de vraag naar natuurhuisjes en campings en wijst op een vlucht naar de natuur als tegenhanger van de onrustige wereldpolitiek. Ook het zoekgedrag van consumenten bevestigt de trend van vakanties dicht bij huis. Alphabet Trends laat een grote stijging zien in zoektermen als ‘last minute Nederland’, ‘wandelen in Limburg’ en ‘fietsvakantie Nederland’.