Nederland hoort bij klimaatkoplopers, maar verliest terrein

Nederland valt net buiten de top 10 van landen die sinds het Klimaatakkoord van Parijs de meeste vooruitgang hebben geboekt met verduurzaming. Daarmee presteert ons land beter dan grote Europese economieën als Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje. De uitstoot per inwoner is sinds 2015 met 34% gedaald, iets sterker dan in Duitsland. Toch dreigt de energietransitie te vertragen. Nederland zakt een plaats op de internationale ranglijst en de uitstoot per eenheid economische productie is het afgelopen jaar licht gestegen. Volgens kredietverzekeraar Allianz Trade gaat de verduurzaming nog altijd te langzaam om de klimaatdoelen te halen.

Dat blijkt uit de nieuwe Green Transition tracker 2026 van Allianz Trade, waarin de klimaatprestaties van 65 landen worden vergeleken. Samen zijn deze landen verantwoordelijk voor ruim 80% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. De rapportage van Allianz Trade verschijnt gelijktijdig met de VN-klimaattop die deze week in het Turkse Antalya plaatsvindt.

Nederland staat op de 11e plaats als wordt gekeken naar de vooruitgang sinds 2015. Ten opzichte van de vorige meting is Nederland één plaats gezakt. De Nederlandse voortgangsscore verbeterde wel, maar minder sterk dan het wereldwijde gemiddelde.

Nederland scoort beter dan grootste EU-economieën

Opvallend is dat Nederland bij de voortgang van de energietransitie beter scoort dan de vier grootste economieën van de EU. De Nederlandse voortgangsscore bedraagt 38 punten, tegenover 36 voor Duitsland, 30 voor Frankrijk en 26 voor België. Ook Italië en Spanje blijven achter bij Nederland.

“Er is in Nederland de afgelopen tien jaar veel bereikt. We gebruiken energie efficiënter en wekken steeds meer elektriciteit duurzaam op. Maar de gemakkelijke stappen zijn inmiddels grotendeels gezet”, zegt Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade. “De volgende fase is ingewikkelder. Het gaat niet alleen om meer windmolens en zonnepanelen, maar ook om voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet, energieopslag en het verduurzamen van bedrijven en woningen.”

Sinds 2015 is de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen per inwoner gedaald van 9,68 naar 6,38 ton CO₂-equivalent. Dat is een daling van 34%. In Duitsland daalde de uitstoot in dezelfde periode met ongeveer 30%, van 9,80 naar 6,85 ton. Ook de Nederlandse economie is schoner geworden: per miljoen dollar economische productie wordt bijna 39% minder uitgestoten dan in 2015.

Frankrijk schoner, Nederland sneller

Toch is het beeld niet uitsluitend positief. Frankrijk stoot met 3,85 ton broeikasgassen per inwoner aanzienlijk minder uit dan Nederland. Ook Italië (5,12 ton) en Spanje (4,51 ton) zitten lager. Bovendien staat Nederland bij een vergelijking van de huidige klimaatprestaties slechts op de 39e plaats van de 65 onderzochte landen. “Dat laat zien dat vooruitgang niet hetzelfde is

als klaar zijn voor de toekomst”, aldus Geeroms. “Nederland heeft grote stappen gezet, maar onze economie is nog altijd sterk afhankelijk van fossiele energie. Vooral de industrie, het transport en de elektriciteitsproductie blijven belangrijke bronnen van uitstoot. Voor bedrijven is verduurzaming daardoor niet alleen een klimaatvraagstuk, maar ook een kwestie van concurrentiekracht en toekomstige energiekosten.”

Groene stroom haalt steenkool in

Wereldwijd is een historische omslag zichtbaar. In 2025 kwam 33,5% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, tegenover 33,2% uit steenkool. Bovendien was groene energie goed voor 99% van de groei van de wereldwijde elektriciteitsproductie.

Toch is er weinig reden om achterover te leunen. Bij het huidige tempo bereikt de wereld pas rond 2064 het uitstootniveau dat past bij klimaatneutraliteit. Dat is veertien jaar later dan de internationale ambitie voor 2050.

Europa loopt voorop, maar verliest snelheid

Europa behoort internationaal tot de koplopers in de energietransitie. Toch neemt ook hier het tempo af. In de EU daalde de uitstoot in 2025 met slechts 0,2%, terwijl de jaarlijkse daling in voorgaande jaren gemiddeld 4% bedroeg. Bij het huidige tempo bereikt de EU pas rond 2057 een uitstootniveau dat aansluit bij de klimaatdoelen voor 2050.

Volgens Geeroms is vooral de uitvoering een probleem. “Europa heeft ambitieuze plannen, maar loopt steeds vaker tegen praktische grenzen aan. Bedrijven willen elektrificeren, maar kunnen niet altijd worden aangesloten op het stroomnet. Tegelijkertijd zijn grote investeringen nodig, terwijl ondernemingen al te maken hebben met hoge energieprijzen en internationale concurrentie. Dat remt de verduurzaming.”

Investeringen verschuiven naar stroomnetten en batterijen

Wereldwijd wordt in 2026 naar verwachting 2.200 miljard dollar geïnvesteerd in schone energie, 6,5% meer dan vorig jaar. De uitgaven aan elektriciteitsnetten stijgen met bijna 21% en die aan batterijopslag zelfs met 36%.

“De energietransitie komt in een nieuwe fase”, zegt Geeroms. “Alleen duurzame stroom opwekken is niet genoeg. Die stroom moet ook op het juiste moment beschikbaar zijn en bij bedrijven en huishoudens terechtkomen. Voor Nederland is dat een bijzonder grote uitdaging vanwege de overbelasting van het elektriciteitsnet. Als we die problemen niet oplossen, dreigt de verduurzaming vast te lopen. En daarmee zetten we ook onze economische groei op het spel.”