Performance fees voor beginners

Voor wie gespreid wil beleggen, zijn beleggingsfondsen een goede oplossing. Er zijn wel kosten aan verbonden, soms betaalt u zelfs een extra bonus aan fondsbeheerders.

Wie beleggingsfondsen koopt, laat anderen – meestal professionele beleggers – zijn geld beheren. Dat daar kosten aan zijn verbonden, is niet meer dan logisch. Deze kosten gaan wel ten koste van prestaties, en daardoor moet een belegger die een fatsoenlijk rendement wil halen op deze kosten letten. Niet elk fonds met lage kosten zal goed presteren. Maar omgekeerd is het wel zo dat bij de fondsen die goede prestaties laten zien de fondsen met lage kosten duidelijk oververtegenwoordigd zijn. Kosten hebben voorspellende waarde.

Afgezien van de kosten die u bij aan- en verkoop betaalt, zijn er de beheerkosten (ook wel genoemd beheerfee of managementfee) die samen met wat andere kosten (service fee, adminstratiekosten, etc.) optellen tot de total expense ratio. Dat is een belangrijk percentage dat laat zien hoeveel van het fondsvermogen er in betreffend jaar opgegaan is aan kosten.

Vanuit de hedgefondsindustrie is overgewaaid dat ook gewone beleggingsfondsen steeds vaker een performance fee hanteren. Dat is niet per definitie slecht, maar de structuur en hoogte van kosten bij veel hedge fonds zijn nou niet bepaald de meest aantrekkelijke eigenschap om over te nemen.

Het idee achter een performance fee is om de fondsmanager extra te belonen als hij een goede prestatie neerzet. Aanbieders van beleggingsfondsen zeggen dat op zo’n manier de belangen van beleggers en fondsaanbieders parallel zullen lopen: “beide hebben immers belang bij goede prestaties.” Dat is niet per definitie onwaar, maar kijk uit. Niet zelden wordt de performance fee zo gestructureerd dat een beleggingsfonds door de tijd heen bij matig tot redelijke prestaties vooral de beheerder veel extra oplevert. Ik geef u een aantal regels waaraan een performance fee moet voldoen om acceptabel te zijn.

Bij een performance fee moet de basis management fee lager moeten zijn dan bij een vergelijkbaar fonds. Als dat niet het geval is, bent u met het fonds met de performance fee altijd duurder uit.

De drempel die gehaald moet worden om de performance fee in rekening te mogen brengen, moet iets voorstellen. Een fondsmanager moet een echte outperformance laten zien voordat het zich zelf een extraatje mag geven. Kijk dus uit als de performance fee de euribor of iets hoger is of als de gewone AEX -index wordt genomen waarbij dividenden niet worden herbelegd.

Er moet sprake zijn van een zogenaamd high watermark. Bij voorkeur mag een performance fee alleen in rekening worden gebracht als de koers van een fonds een nieuw record bereikt. Anders wordt u meerdere keren belast over dezelfde koersbeweging en dat wilt u vast niet.

De performance fee moet redelijk zijn. Het behalen van outperformance is het gewone werk van een fondsmanager. Buitengewone grote opbrengsten waarbij de helft van de outperformance wordt genomen slaan nergens op.

Rekent u eens uit wat de kosten zullen zijn over de reeks van een aantal jaren. Of kijk naar enkele jaren uit het verleden. Als de de expense ratio inclusief de performance fee meer dan 2% was voor meerdere jaren, dan moet daar al een hele goede prestatie van het fonds tegenover staan wil het fonds het waard zijn.

Voor het goed functioneren van een beleggingsfonds is een performance fee beslist niet noodzakelijk. En helaas vinden we in Europa ook geen symmetrische fees waarbij u korting krijgt als een fonds slecht presteert, wat wel de ultieme manier zou zijn belangen van beleggers aan die van de beheerders te koppelen. Een andere uitstekende manier om de belangen van beheerders en beleggers op een lijn te krijgen is om fondsmanagers in hun eigen fonds te laten beleggen. Durft de manager wel in zijn portefeuille op te nemen wat hij anderen graag wil laten kopen? Wij vragen het bijna altijd tijdens de vele interviews die we afnemen. De antwoorden zijn soms verbazingwekkend tot en met “Ik beleggen? Maar dat is niets voor mij!

Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.