Beleggen is synoniem voor risico nemen. En risico nemen betekent meestal een hoger verwacht rendement.
Er zijn vast meer dan 100 uitdrukkingen voor de risico’s waar beleggers zich mee geconfronteerd zien. De meest gehoorde definities onder beleggers van risico is “verlies” of “kans op verlies”. Over een periode van een dag, maand of jaar zijn de kansen op koersdalingen doorgaans groot. Over een periode van tien jaar is dat risico aanvaardbaar en over dertig jaar is het – zeker statistisch gezien- verwaarloosbaar klein.
Statistiek geeft wat houvast, maar is niet 99,9% betrouwbaar. Dat merken momenteel vooral de hedge fondsen die zich hebben gebaseerd op statistische verbanden. De pech in de financiële wereld is dat alle ellende soms tegelijk komt en dan ook nog erger dan verwacht. De kredietcrisis leidt tot een recessie. Een recessie zet prijzen van vastgoed onder druk. Dat leidt weer tot lagere bestedingen en winsten. Tel daarbij nog eens op een totaal gebrek aan vertrouwen, het omvallen van financiële instellingen, het versoberen van pensioenen en het gebrek aan verhandelbaarheid van bedrijfsobligaties en u ziet dat er veel tegelijkertijd fout kan gaan. Een belegger of consument doet er goed aan om eens wat hele zwartgallige scenario’s door te rekenen. Hoe zit het met uw inkomen, uw huis, uw tegoed, uw pensioen? U moet u zelf beslist niet tegen beschermen, maar zou wel wat scenario’s in kaart kunnen brengen.
In uw portefeuille zit vast ook onnodig risico. Bijvoorbeeld als u 20-30% in een sector heeft belegd als financiële waarden – komt ook bij indexfondsen voor. Of enkel aandelen(fondsen) bezit en geen obligaties. Of vier verschillende fondsen die eigenlijk hetzelfde doen als bijvoorbeeld in aandelen met hoge dividenden beleggen. Of fondsen kiest die allemaal in Nederland beleggen. Of enkel aandelenbeleggingen. Of aandelen-, obligatie- en gemengde fondsen van dezelfde aanbieder. Onnodig risico moet u tot een minimum beperken.
U bent zelf ook een risico, bijvoorbeeld doordat u kansen mist. Als u nu niet in aandelen of bedrijfsobligaties belegt, voelt u zich misschien kiplekker en over drie maanden misschien ook nog wel. Maar hoe zit dat over een jaar of 5 of 10 als aandelenkoersen misschien weer verdubbeld of verdrievoudigd zijn? Kunt u dat risico aan?
Een risico dat op de achtergrond is verdwenen maar vroeger of later terugkomt is de sluipmoordenaar voor beleggers: inflatierisico.
Inflatie kan de koopkracht uithollen. Zeker als de beroepsbevolking in omvang krimpt en het aantal gepensioneerden toeneemt is een gevecht om koopkracht niet ondenkbaar. Met minder risicovolle beleggingen en deposito’s is het niet zeker dat u koopkracht gehandhaafd blijft.
Risicovrij beleggen bestaat niet. Dat werd pijnlijk duidelijk in het afgelopen jaar toen zeer veilig geachte leningen dwars door de vloer zakten. Alleen staatsobligaties konden de storm weerstaan, maar ook daar werd er sterk onderscheid gemaakt tussen landen als Italië aan de ene kant van het spectrum en het solide Duitsland aan de andere kant. Staatsobligaties zijn overigens ook niet zonder risico omdat kapitaalmarktrentes behoorlijke volatiele perioden kennen.
Liquiditeitsrisico steekt de kop op als het moeilijk wordt. U komt soms niet van uw beleggingen af op die momenten dat u dat wilt. Dat geldt voor sommige leningen, maar ook voor sommige beleggingsfondsen die in opkomende markten of small caps beleggen. Dit risico wordt door beleggers onderschat totdat het gebeurt. Die situatie wordt vervolgens als heel bedreigend ervaren omdat u niet bij “uw geld” kan. Dit risico is wat betreft beleggingsfondsen groot als er wordt belegd in illiquide effecten terwijl het fonds zelf wel liquiditeit aan zijn beleggers biedt. Vroeg of laat wringt dat en gaat het fonds dicht.
Het is niet moeilijk om tientallen risico’s op te noemen. Moeilijker is het om verstandig met risico’s om te gaan. Het vermijden van risico’s zal onmogelijk of onbetaalbaar zijn. Risico hoort nu eenmaal bij het leven, dat geldt ook voor beleggers. Het gaat erom of u uw risico’s onder ogen kan en wil zien.
Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.