Een crisis om niet te vergeten II
Een voorzichtig herstel kondigt zich aan maar de kredietcrisis blijft als een donker gevaar in onze hoofden rondspoken. Tijd om lessen te leren uit de voorbije periode.
Ook de Morningstar fondsanalisten leren hun lessen uit de crisis. In een vorig artikel bespraken we dat veilig geachte waardefondsen in veel gevallen ook tientallen procenten daalden. Ook bespraken we de enorme verschillen die er zijn tussen obligaties onderling en de verschillende obligatiefondsen. Tijdens de kredietcrisis liepen de prestaties van obligatiefondsen sterk uiteen.
Risicomanagement kan er naast zitten en doet dat ook
Veel vermogensbeheerders varen blind op hun risicobeheersingsmodellen. Ze berekenen tracking errors en VAR’s (value at risk) en stemmen hun beleid daar op af. Soms gaat dat jaren goed, maar juist als je deze modellen het hardst nodig hebt – tijdens een krach – blijken ze niet te werken. Lang niet alle fondsen die werken met strikte risicobeheersing hebben hun risico’s in de praktijk beperkt weten te houden. Dat geldt voor hedge fondsen, maar net zo goed voor veel “gewone” beleggingsfondsen als bijvoorbeeld absolute return fondsen, sommige obligatiefondsen en arbitragestrategieën.
Veel absolute return fondsen lieten matige tot redelijke rendementen zien tot de kredietcrisis om vervolgens door de vloer te zakken. Onze absolute return euro categorie liet over 2008 een rendement zien van -6,5%. Hoewel niet schokkend laag, is het een fors negatief rendement voor degene die rekende op kapitaalbehoud. Daarbij komt dat onder dit gemiddelde voor sommige fondsen hele forse negatieve rendementen schuil gaan (tot en met fondssluitingen).
De traditionele risicobeheersingsmodellen zijn ontworpen als gereedschap, maar werden niet zelden door beheerders gepromoveerd tot doelstelling. Analisten bij Morningstar zijn gelukkig nooit automatisch positief geweest over complexe risicomodellen zolang deze niet gecombineerd gaan met een kwalitatieve en intuïtieve inschatting van risico’s; het gezonde verstand dus. Wie blind rijdt op risicobeheersings, ontwikkelt een tunnelvisie. Het kan nuttig zijn om naast naar het risicodashboard te turen ook eens door het raampje naar buiten te kijken. Of nog beter: af en toe even uitstappen om zich te oriënteren.
Dagelijkse liquiditeit staat onder druk
Een van de grote voordelen van beleggingsfondsen is dat ze liquiditeit bieden, in verreweg de meeste gevallen zelfs dagelijks. Dagelijks kunt u besluiten om een fonds te verkopen, en uiterlijk een of twee dagen later bent u van het fonds af.
Tijdens een correctie als de laatste kwam voor verscheidene typen fondsen de liquiditeit op de proef te staan. Het is problematisch als een fonds aan zijn beleggers liquiditeit belooft terwijl het fonds zelf in illiquide effecten belegt. Kleinere aandelen (al dan niet in opkomende markten), direct vastgoed, bedrijfsleningen, hedge fondsen zijn voorbeelden van segmenten waar het tijdens de laatste crisis fout ging. Niet zelden moesten beleggingsfondsen – zoals in Nederland MEI- de deuren op slot gooien zodat uittreden niet mogelijk bleek. Andere fondsen gaven hele lage, conservatieve, koersen af. De niet-liquide effecten vindt je vooral in speculatieve gebieden en segmenten, zeg maar die beleggingen waar sommige beleggers snelle winsten willen maken en ook snel weer de rug toekeren.
Ik weet uit ervaring dat beleggers zich erg bedreigd voelen als ze worden “opgesloten” in een beleggingsfonds dat een zware tijd achter de rug heeft. Liquiditeit is een onderwerp geworden voor het beheer van zowel aandelenportefeuilles (small caps), obligatiefondsen (bedrijfsobligaties en gestructureerde leningen) en alternatieve multi-asset strategieën. Ook bij fondsselectie is liquiditeit belangrijk geworden.
Bij het schrijven van dit commentaar heb ik gebruik gemaakt van werk van mijn collega Karen Dolan “A Bear Market to Remember”.
Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.
Ook de Morningstar fondsanalisten leren hun lessen uit de crisis. In een vorig artikel bespraken we dat veilig geachte waardefondsen in veel gevallen ook tientallen procenten daalden. Ook bespraken we de enorme verschillen die er zijn tussen obligaties onderling en de verschillende obligatiefondsen. Tijdens de kredietcrisis liepen de prestaties van obligatiefondsen sterk uiteen.
Risicomanagement kan er naast zitten en doet dat ook
Veel vermogensbeheerders varen blind op hun risicobeheersingsmodellen. Ze berekenen tracking errors en VAR’s (value at risk) en stemmen hun beleid daar op af. Soms gaat dat jaren goed, maar juist als je deze modellen het hardst nodig hebt – tijdens een krach – blijken ze niet te werken. Lang niet alle fondsen die werken met strikte risicobeheersing hebben hun risico’s in de praktijk beperkt weten te houden. Dat geldt voor hedge fondsen, maar net zo goed voor veel “gewone” beleggingsfondsen als bijvoorbeeld absolute return fondsen, sommige obligatiefondsen en arbitragestrategieën.
Veel absolute return fondsen lieten matige tot redelijke rendementen zien tot de kredietcrisis om vervolgens door de vloer te zakken. Onze absolute return euro categorie liet over 2008 een rendement zien van -6,5%. Hoewel niet schokkend laag, is het een fors negatief rendement voor degene die rekende op kapitaalbehoud. Daarbij komt dat onder dit gemiddelde voor sommige fondsen hele forse negatieve rendementen schuil gaan (tot en met fondssluitingen).
De traditionele risicobeheersingsmodellen zijn ontworpen als gereedschap, maar werden niet zelden door beheerders gepromoveerd tot doelstelling. Analisten bij Morningstar zijn gelukkig nooit automatisch positief geweest over complexe risicomodellen zolang deze niet gecombineerd gaan met een kwalitatieve en intuïtieve inschatting van risico’s; het gezonde verstand dus. Wie blind rijdt op risicobeheersings, ontwikkelt een tunnelvisie. Het kan nuttig zijn om naast naar het risicodashboard te turen ook eens door het raampje naar buiten te kijken. Of nog beter: af en toe even uitstappen om zich te oriënteren.
Dagelijkse liquiditeit staat onder druk
Een van de grote voordelen van beleggingsfondsen is dat ze liquiditeit bieden, in verreweg de meeste gevallen zelfs dagelijks. Dagelijks kunt u besluiten om een fonds te verkopen, en uiterlijk een of twee dagen later bent u van het fonds af.
Tijdens een correctie als de laatste kwam voor verscheidene typen fondsen de liquiditeit op de proef te staan. Het is problematisch als een fonds aan zijn beleggers liquiditeit belooft terwijl het fonds zelf in illiquide effecten belegt. Kleinere aandelen (al dan niet in opkomende markten), direct vastgoed, bedrijfsleningen, hedge fondsen zijn voorbeelden van segmenten waar het tijdens de laatste crisis fout ging. Niet zelden moesten beleggingsfondsen – zoals in Nederland MEI- de deuren op slot gooien zodat uittreden niet mogelijk bleek. Andere fondsen gaven hele lage, conservatieve, koersen af. De niet-liquide effecten vindt je vooral in speculatieve gebieden en segmenten, zeg maar die beleggingen waar sommige beleggers snelle winsten willen maken en ook snel weer de rug toekeren.
Ik weet uit ervaring dat beleggers zich erg bedreigd voelen als ze worden “opgesloten” in een beleggingsfonds dat een zware tijd achter de rug heeft. Liquiditeit is een onderwerp geworden voor het beheer van zowel aandelenportefeuilles (small caps), obligatiefondsen (bedrijfsobligaties en gestructureerde leningen) en alternatieve multi-asset strategieën. Ook bij fondsselectie is liquiditeit belangrijk geworden.
Bij het schrijven van dit commentaar heb ik gebruik gemaakt van werk van mijn collega Karen Dolan “A Bear Market to Remember”.
Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.
