Zoals u waarschijnlijk wel bekend zijn er nogal wat personen in Nederland - maar evengoed in West-Europa in het algemeen - die met de nodige minachting kijken naar de 'Amerikaanse cowboys' aan de overkant van de oceaan. Sommigen van hen verwachten zelfs een imploderen van de Amerikaanse economie en een verschrompeling van de door hen zo verfoeide Amerikaanse dollar. Is dat reëel en is de situatie in Europa zoveel beter dan?
Enorm begrotingstekort
Amerika voorziet voor 2009 een enorm begrotingstekort, dat afgezet als percentage van de economie heel waarschijnlijk zelfs in de dubbele cijfers zal belopen. De oorzaak? Onder andere de enorme economische stimuleringsplannen van de regering Obama en staatsteun aan banken, verzekeraars en autofabrikanten.
Net als een gewoon persoon niet structureel meer kan blijven uitgeven dan hij of zij verdient, geldt datzelfde voor een land. Gelukkig voor Amerika geldt wel dat veel van bovengenoemde uitgaven een eenmalig karakter kennen. En uiteraard zal ook het economische herstel – dat vroeg of laat ongetwijfeld komt – een gunstige invloed op de Amerikaanse begroting hebben.
Ook in Europa worden voor 2009, hoewel minder dan in Amerika, begrotingstekorten voorzien. Zo zal in Ierland net als in Amerika het tekort in de dubbele cijfers belopen. En ook in landen als Spanje, Frankrijk, Portugal en Italië zullen de tekorten substantieel zijn.
De totale staatschuld in Amerika is enorm – maar dat geldt tevens voor de Amerikaanse economie zelf. Tot vermaak van velen kunt u in New York de Amerikaanse 'schuldenklok' bekijken, een teller met daarop het bedrag van de totale Amerikaanse staatsschuld.
Maar wat velen dan opmerkelijk genoeg weer niet weten is dat de Amerikaanse schuldquote (de staatsschuld afgezet tegen de omvang van de economie) maar amper verschilt met die van de eurolanden. Nederland zit daar wat onder, België erboven.
Demografie en pensioenen
Europa kent van alle werelddelen de laagste vruchtbaarheid en één van de hoogste levensverwachtingen. Dit, in combinatie met de grote groep babyboomers, zal er voor zorgen dat bij ons de vergrijzing het hardst zal toeslaan.
Waar de omvang van de bevolking in Europa de komende decennia juist zal krimpen, neemt het aantal inwoners in de VS door zowel geboortes als immigratie nog altijd toe: in 2006 werd de grens van 300 miljoen inwoners voor het eerst doorbroken, voor 2043 wordt voorzien dat het Amerikaanse bevolkingsaantal de 400 miljoen zal overschrijden.
Naast de gunstigere demografische opbouw en een gemiddeld jongere bevolking hebben de Amerikanen ook qua pensioenopbouw een streepje voor op vele Europeanen. In veel grote Europese landen is amper geld gereserveerd voor pensioenen. Aannemelijk lijkt ons dan ook dat dit in de toekomst een forse druk op de Europese begrotingen zal geven: de belastinginkomsten zullen met minder werkenden immers dalen, de pensioenclaims – waar in sommige Europese landen (denk aan Duitsland, Italië en Frankrijk) vrijwel geen cent voor opzij gelegd is (!) – zullen juist substantieel stijgen.
Flexibeler en innovatiever
Maar er zijn meer factoren die in het voordeel van Amerika spreken. De Amerikaanse economie is aanmerkelijk flexibeler en innovatiever: werknemers die aan de ene kant van het land geen werk kunnen vinden zijn in relatief hoge mate bereid zich aan de andere kant van het land te vestigen – wie in Nederland geen werk heeft denkt er in de meeste gevallen niet eens aan om naar vacatures in bijvoorbeeld Polen op zoek te gaan.
Als illustratie van het innovatievermogen: van de tien beste universiteiten ter wereld zijn er acht in Amerika te vinden (de andere twee, Oxford en Cambridge, treft u aan in Engeland). Van alle Nobelprijzen uitgereikt sinds de Tweede Wereldoorlog kwam ruim de helft in Amerikaanse handen terecht – en 50% van de Nobelprijswinnaars van buiten Amerika besloot binnen een jaar ook maar naar Amerika te vertrekken.
Dit bericht is zeker niet bedoeld om aan te geven dat alles in Amerika fantastisch is. Maar wel om duidelijk te maken dat het nu al afschrijven van de Verenigde Staten een veel te voorbarige conclusie is. Hoe graag sommige Europese doemdenkers dat ook zouden willen.
Tenslotte, bent u zich ervan bewust dat heel wat grote Amerikaanse bedrijven mondiaal opereren. Nogal eens halen zij een fors deel van hun omzet buiten Amerika zelf, in een aantal gevallen reeds meer dan de helft. Met beleggingen in dergelijke bedrijven belegt u feitelijk dus niet enkel in Amerika zelf maar wereldwijd.
Maar het omgekeerde geldt eveneens: beleggers die beslist enkel in Nederland willen beleggen maar dan wel aandelen
Royal Dutch Shell aanschaffen zijn zo bekeken eigenlijk een beetje naïef...
Met vriendelijke groet,
Hendrik Oude Nijhuis
http://www.warrenbuffett.nl