Minder schandalen a.u.b.
De financiële sector is gebaseerd op vertrouwen en zou belang moeten hebben bij een onkreukbaar imago. De werkelijkheid van de laatste tien jaar is dat problemen en affaires elkaar in een steeds sneller tempo opvolgen.
Tot tien jaar geleden leek een deconfiture of schandaal in de financiële wereld vooral iets uit een vroeg verleden of iets voor een bananenrepubliek. Interessant om te bestuderen, maar het raakte ons niet in de portemonnee. Af en toe was er een verdenking van een voorkennisje, maar dat bleek meestal onbewijsbaar.
De aftrap was aan de aandelenlease-affaire. Veel particulieren hadden geen geld, maar wilden wel graag beleggen en het liefst met flink wat risico. Dat ging goed totdat aandelenkoersen daalden en beleggers niet alleen met een pakket aandelen bleven zitten maar in veel gevallen ook met een restschuld. Het barsten van de technologie-bubble is hieraan gerelateerd met in Nederland als triest dieptepunt de enorme verliezen die beleggers hebben geïncasseerd bij de beursgang van World Online. Wat volgde waren een paar relatief rustige jaren met wat kleinere fraudes, teak-tegenvallers en een heftig rapport over Nederlandse beleggingsfondsen totdat in 2008 de financiële pest uitbrak.
Sindsdien is er van een stabiele financiële sector niets meer over. Overheden moeten alles uit de kast halen om banken en de economie overeind te houden en op een grote bank na, moesten ook onze Nederlandse banken langs de overheid voor steun. Maar daar bleef het niet bij want de aandelenlease-affaire kreeg een opvolger met beleggingspolissen.
De Nederlandsche Bank moest spaarders te hulp schieten na het omvallen van Icesave en de zo geprofessionaliseerde pensioensector zakte aan alle kanten door zijn dekkingsgraad heen (gevolgd door zware maatregelen die nu alweer onnodig blijken). Als tussendoortje viel market maker Van der Moolen om. En vandaag is de DSB Bank de klos; een ordinair gevalletje van overkreditering gevolgd door een bank run. U neemt het me toch niet kwalijk als ik een paar schandaaltjes over heb geslagen?
Ondertussen heeft ons toezichtapparaat niet stil gezeten. Integendeel, er is nog nooit zoveel toezicht geweest: meer mensen, meer regels en meer bevoegdheden. Helpt het niet? We weten niet wat er zonder toezicht was gebeurd, maar de beschermingsfactor die toezicht tot nu toe heeft geboden is laag. Misschien heeft het ermee te maken dat toezicht vooral onzichtbaar gebeurt in Nederland. Dat heeft zijn charme, maar ook zijn beperkingen. Als consument wordt je wakker geschud als het al te laat is. Na een schandaal of affaire – mits van voldoende omvang – wordt de pijn in Nederland doorgaans wel weer verzacht door bijvoorbeeld bemiddeling (Duisenberg-regeling) of het ophogen van het depositogarantiestelsel. De politiek lost uw problemen op mits er voldoende electoraal gewin op het spel staat.
Ik ben realistisch genoeg om te weten dat schandalen en misstanden onuitwisbaar zijn in een sector waar het geld centraal staat. Toch zal het een stuk beter moeten wil de hele sector niet exploderen. Voor consumenten wordt financiële dienstverlening in brede zin een steeds belangrijker product en het mag niet zo zijn dat de kwaliteit van deze dienstverlening dubieus is.
Waar liggen de oplossingen? In gezond verstand en voorzichtigheid. Laat ik een paar suggesties geven. Autoriteiten zullen er zich van moeten verzekeren dat governance structuren in de financiële dienstverlening verbeteren. Op alle niveaus maar vooral op het gebied van dienstverlening aan consumenten. Zowel bij het verlenen van kredieten als bij vermogensopbouw moeten er binnen iedere organisatie figuren zijn die nadenken of er echt in het belang van de klant wordt gehandeld of dat de grenzen van de mogelijkheden worden gezocht. Gezond verstand bij de consument zal ook helpen: lenen is niet vanzelfsprekend, gegarandeerde rendementen bestaan niet en ook iemand met stropdas kan op een gemene manier op uw geld uit zijn.
Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.
Tot tien jaar geleden leek een deconfiture of schandaal in de financiële wereld vooral iets uit een vroeg verleden of iets voor een bananenrepubliek. Interessant om te bestuderen, maar het raakte ons niet in de portemonnee. Af en toe was er een verdenking van een voorkennisje, maar dat bleek meestal onbewijsbaar.
De aftrap was aan de aandelenlease-affaire. Veel particulieren hadden geen geld, maar wilden wel graag beleggen en het liefst met flink wat risico. Dat ging goed totdat aandelenkoersen daalden en beleggers niet alleen met een pakket aandelen bleven zitten maar in veel gevallen ook met een restschuld. Het barsten van de technologie-bubble is hieraan gerelateerd met in Nederland als triest dieptepunt de enorme verliezen die beleggers hebben geïncasseerd bij de beursgang van World Online. Wat volgde waren een paar relatief rustige jaren met wat kleinere fraudes, teak-tegenvallers en een heftig rapport over Nederlandse beleggingsfondsen totdat in 2008 de financiële pest uitbrak.
Sindsdien is er van een stabiele financiële sector niets meer over. Overheden moeten alles uit de kast halen om banken en de economie overeind te houden en op een grote bank na, moesten ook onze Nederlandse banken langs de overheid voor steun. Maar daar bleef het niet bij want de aandelenlease-affaire kreeg een opvolger met beleggingspolissen.
De Nederlandsche Bank moest spaarders te hulp schieten na het omvallen van Icesave en de zo geprofessionaliseerde pensioensector zakte aan alle kanten door zijn dekkingsgraad heen (gevolgd door zware maatregelen die nu alweer onnodig blijken). Als tussendoortje viel market maker Van der Moolen om. En vandaag is de DSB Bank de klos; een ordinair gevalletje van overkreditering gevolgd door een bank run. U neemt het me toch niet kwalijk als ik een paar schandaaltjes over heb geslagen?
Ondertussen heeft ons toezichtapparaat niet stil gezeten. Integendeel, er is nog nooit zoveel toezicht geweest: meer mensen, meer regels en meer bevoegdheden. Helpt het niet? We weten niet wat er zonder toezicht was gebeurd, maar de beschermingsfactor die toezicht tot nu toe heeft geboden is laag. Misschien heeft het ermee te maken dat toezicht vooral onzichtbaar gebeurt in Nederland. Dat heeft zijn charme, maar ook zijn beperkingen. Als consument wordt je wakker geschud als het al te laat is. Na een schandaal of affaire – mits van voldoende omvang – wordt de pijn in Nederland doorgaans wel weer verzacht door bijvoorbeeld bemiddeling (Duisenberg-regeling) of het ophogen van het depositogarantiestelsel. De politiek lost uw problemen op mits er voldoende electoraal gewin op het spel staat.
Ik ben realistisch genoeg om te weten dat schandalen en misstanden onuitwisbaar zijn in een sector waar het geld centraal staat. Toch zal het een stuk beter moeten wil de hele sector niet exploderen. Voor consumenten wordt financiële dienstverlening in brede zin een steeds belangrijker product en het mag niet zo zijn dat de kwaliteit van deze dienstverlening dubieus is.
Waar liggen de oplossingen? In gezond verstand en voorzichtigheid. Laat ik een paar suggesties geven. Autoriteiten zullen er zich van moeten verzekeren dat governance structuren in de financiële dienstverlening verbeteren. Op alle niveaus maar vooral op het gebied van dienstverlening aan consumenten. Zowel bij het verlenen van kredieten als bij vermogensopbouw moeten er binnen iedere organisatie figuren zijn die nadenken of er echt in het belang van de klant wordt gehandeld of dat de grenzen van de mogelijkheden worden gezocht. Gezond verstand bij de consument zal ook helpen: lenen is niet vanzelfsprekend, gegarandeerde rendementen bestaan niet en ook iemand met stropdas kan op een gemene manier op uw geld uit zijn.
Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.
