Voorsprong fondsindustrie staat op het spel

Het bedrijfsmodel waarbij tussenpersonen provisies ontvangen op de verkoop van financiële producten moet volgens de AFM verdwijnen. Maar hoe zit het met beleggingsfondsen? Deze betalen immers ook flinke provisies.

Er waren wat schandalen en het omvallen van de DSB Bank voor nodig, maar er is een aanzwellende kritiek op de provisies die tussenpersonen ontvangen bij de verkoop van hypotheek, verzekering of wat dan ook. Ook de Nederlandse toezichthouder, de AFM , liet los dat wat hen betreft financieel adviseurs gaan werken op basis van “uurtje factuurtje”.

Dat betekent dat ze niet langer een provisie opstrijken van een financiële instelling, maar voor de inkomsten aangewezen zijn op de consument. Zover is het voor de meeste tussenpersonen nog niet, maar vroeg of laat zal het er van komen. In het Verenigd Koninkrijk moet er vanaf 2012 al volledig inzicht zijn in de provisies.

Het argument van financieel adviseurs om het huidige provisiesysteem in stand te houden, is dat de consument niet rechtstreeks wil betalen voor financieel advies. Dat kan zo zijn, maar uiteindelijk betaalt de consument dubbel en dwars de rekening en wekken verhalen over 80 tot 90% provisie de nodige argwaan op. Er is een imagoprobleem. Hoe kun je als tussenpersoon garanderen dat het beste advies wordt gegeven als je op de te adviseren alternatieve producten verschillende winstmarges behaalt?

Verzekeraars zullen aan hun bedrijfsmodellen moeten sleutelen, maar geldt hetzelfde niet voor beleggingsfondsen? Beleggingsfondsen betalen over het vermogen dat ze via banken of andere distributeurs is toevertrouwd een vergoeding aan die banken of distributeurs die varieert in hoogte, min of meer geheim is, maar vaak meer dan 50% van de totale kosten die de belegger betaalt (Total Expense Ratio). Fondsen met de hoogste kosten kunnen de hoogste distributievergoeding betalen en zijn daarmee voor banken het meest aantrekkelijk om aan te prijzen.

Banken en vermogensbeheerders hebben op deze manier een te innige maar moeizame relatie, fondsen zijn daardoor te duur en de vergoedingen staan in geen relatie met de kwaliteit van het advies. Vroeg of laat zal ook bij beleggingsfondsen hiernaar gekeken worden, zeker nu de hete adem van ETF ’s in de nek wordt gevoeld. Het alternatief voor het model is dat particuliere beleggers van hun bank of adviseur een aparte rekening krijgen. Voor betrokkenen zal dat een pijnlijk omvormingsproces zijn.

Wat zou u ervan vinden als u bank u jaarlijks voor uw beleggingsfondsenportefeuille van 30 000 euro een rekening zou sturen van 200 euro? Even slikken? Het is te doen, maar u zult zich afvragen welke diensten u in ruil heeft gekregen. Uiteindelijk zal er meer geconcurreerd worden op prijs en kwaliteit, zal het aantal fondsen kleiner worden en zullen de prestaties en advisering verbeteren. De fondsindustrie heeft qua transparantie altijd flink wat stappen voor gelopen op de verzekeringswereld. Die voorsprong staat nu op het spel.

Freddy van Mulligen is hoofd research van Morningstar Nederland. Hij waardeert uw commentaar, maar kan geen specifieke adviezen over fondsen of portefeuilles geven. Auteurs kunt u bereiken via de Analisten feedback.