Voetbal is oorlog, dat is bekend, en geen politiek. Waar de Grote Vier bij Oranje – Van Persie, Van der Vaart, Sneijder en Robben – vooral met elkaar willen spelen, ligt dat ingewikkelder bij de Grote Vier van de Nederlandse politiek.
Cohens PvdA wil niet met Wilders. Het CDA van Verhagen wil het liefst op de reservebank aansterken tot de volgende wedstrijd. Wilders lijkt bereid de schoenen van het elftal te poetsen als hij maar wordt opgesteld. Geen eenvoudig plaatje voor spelercoach Rutte. Zeker omdat ook hier 16 miljoen bondscoaches meekijken, wier mening, anders dan bij voetbal, uiteindelijk bepalend is.
Omdat we toch net allemaal klaar zijn met het invullen van de WK-pool, een gokje op de uitkomst van de formatie. Het is volkomen logisch dat VVD-informateur Uri Rosenthal heeft aangekondigd eerst over rechts te gaan door de coaltie VVD-PVV-CDA te onderzoeken. Niet omdat daar de grootste winnaars zitten, zoals je veel hoort. Als het daarom gaat, zou je allereerst naar paars plus moeten kijken – VVD, PvdA, GroenLinks, D66. Die combinatie heeft maar liefst zestien zetels gewonnen, tegen de drie van de rechtse partijen. Maar belangrijker: het is een ondemocratisch uitgangspunt – waarom zou de stem die wordt uitgebracht op een verliezende partij minder waard zijn?
Nee, de VVD moet een combinatie met de PVV serieus onderzoeken omdat zij anders na de komende kabinetsperiode – die ongetwijfeld grimmig wordt – een grote kans loopt bij de verkiezingen onderuit te gaan tegen Wilders, die al die jaren met schone handen aan de zijlijn commentaar heeft kunnen leveren.
Paars plus dus maar, met de populaire Halsema en Pechtold? Het kan, maar heeft voor de VVD grote nadelen – de meerderheid in zo’n kabinet is links en zal zich ook als zodanig laten gelden. D66 is wat dat betreft door schade en schande wijs geworden. En hoe GroenLinks omgaat met de botsing tussen droom en daad die regeringsdeelname met zich meebrengt, is nog een vraagteken. Nee, als Rutte op 11 juli als premier bij de WK-finale in Johannesburg wil zitten, houdt hij de initiële schijnbewegingen kort en zet hij snel in op een ’nationale coalitie’. VVD, CDA en PvdA hebben samen de meeste zetels (82) van de denkbare combinaties. Het zijn drie ervaren bestuurderspartijen die in uiteenlopende samenstellingen hebben bewezen met elkaar te kunnen regeren.
En de ’onoverbrugbare’ programmaverschillen? Dat is verkiezingsretoriek. Ieder kabinet zal fors moeten bezuinigen en tegelijkertijd het economisch herstel niet de das om willen doen. Dus worden de stokpaardjes creatief uitgeruild: de VVD geeft de verlaging van de inkomstenbelasting op, de PvdA de verhoging van het toptarief. Er komt een ’diepgaande studie’ naar de ’toekomst van de woningmarkt’, waardoor beperking van de hypotheekrenteaftrek, maar ook liberalisering van de huurmarkt voorlopig niet aan de orde is. Het aow-akkoord van de sociale partners wordt overgenomen. De ww wordt verkort, maar ook verhoogd.
Wedden? Bedenkt u wel dat ik na het eerste weekend strak onderaan sta bij de
VEB WK-pool.
Jan Maarten Slagter is directeur van de VEB . www.veb.net