Portugal onder druk

Volgens handelaren heeft de Europese Centrale Bank (ECB) maandag Portugees staatspapier gekocht om het land te ondersteunen. Geruchten gaan dat Duitsland, Frankrijk en andere Eurolanden Portugal onder druk zetten om, net als Griekenland en Ierland, de gang naar het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Unie (EU) te maken. Dit om besmetting van Spanje, de vierde economie van Europa, te voorkomen. Volgens een Reuters rapport zijn economen en marktanalisten het met elkaar eens dat het slechts een kwestie van tijd is voordat Portugal officieel steun zal moeten aanvragen, waarschijnlijk ter hoogte van 50 à 100 miljard euro.

Steunaankopen
Een handelaar melde dat de ECB ook Griekse en Ierse staatsobligaties koopt. Volgens een EU woordvoerder wordt (nog) geen Spaans schuldpapier gekocht. Sinds de ECB in mei 2009 startte met ingrijpen in de markt heeft het voor 74 miljard euro aan staatsobligaties van noodlijdende landen aangekocht. De aankopen ter waarde van 113 miljoen euro gedurende afgelopen week waren de kleinste sinds oktober 2009. Zelfs op het hoogtepunt van de aankopen bracht de steun slechts tijdelijk rust op de obligatiemarkten.

Waar is de weg omhoog?
Volgens economen heeft Portugal zijn concurrentiepositie verloren toen het toetrad tot de euro. “Als de ‘spreads’ op Portugees staatspapier blijven stijgen, heeft het land weinig kans een redding te ontlopen”, aldus Laurence Boone, hoofd onderzoek bij Barclays Capital in Parijs. Volgens Gilles Moec en Marco Stringa, economen bij de Deutsche Bank, zal de Portugese overheid de eerste vier maanden van het jaar extra geld moeten ophalen, om een sterke stijging van de kosten om te lenen te voorkomen. “Portugal kan beter eerder dan later aankloppen voor externe hulp”, voegen ze toe. Portugal en Spanje halen deze week voor het eerst geld op bij beleggers.

Maatregelen
Volgens ingewijde bronnen formuleren de Europese ministers van financiën tijdens hun vergadering op 17 en 18 januari een meer omvangrijke aanpak van de Europese schuldencrisis. Volgens een Duitse woordvoerder staat Portugal niet specifiek op de agenda, maar de eerder genoemde bron meldt dat de verkennende onderhandelingen rond Portugal reeds zijn begonnen. Het meer omvangrijke pakket aan maatregelen zal bezuinigingen, extra financiële vangnetten, en structurele veranderingen in de arbeidsmarkt en de pensioenen met zich meebrengen. Het meest controversiële punt op de agenda is de uitbereiding van de 440 miljard euro grote Europese financiële stabiliteitsfaciliteit (EFSF); vooral Duitsland is tegen.

Portugese geschiedenis
De Portugese minister-president Jose Socrates benadrukte afgelopen vrijdag dat zijn land geen behoefte heeft aan externe steun. Hij voegde toe dat Portugal voor op schema ligt met het terugdringen van de staatsschuld. Socrates, hoofd van een minderheidsregering, zal daarbij herinnerd worden aan twee eerdere reddingen door het IMF sinds het land terugkeerde naar een democratie in 1974. Het verlies van soevereiniteit door inmenging van het IMF in 1977 en 1983 zit zo diep in de nationale psyche dat de media niet eens melden dat de redding waarschijnlijk voornamelijk door de EU zal worden gefinancierd.