Welke Verenigde Staten gaan failliet?

“Zullen individuele staten in Amerika binnenkort hun leningen niet meer kunnen betalen en failliet gaan?” Dat is een vraag die steeds meer mensen stellen. Niet onlogisch gezien de huidige financiële posities van staten als Californië, Arizona en Nevada. Arizona heeft een structureel tekort van 33% van hun jaarlijkse uitgaven, Californië 21%. Krediet analisten berekenden de kans dat Illinois en Californië gedurende de komende 5 jaar failliet gaan en kwamen uit op 20%. Dat is lager dan Irak en Roemenië en maar licht hoger dan Letland en Hongarije.

Geschiedenis
Uit een blik in de Amerikaanse geschiedenis blijkt dat in 1841 de staat Florida failliet is gegaan in een inmiddels vergeten depressie. Wat was toen de situatie? De grondprijzen stegen sterk terwijl de staat nieuwe wegen en spoorlijnen bleef aanleggen. Uiteindelijk ging Florida failliet en trok de banken met zich mee in een neerwaartse spiraal. Beleggers dumpten massaal hun obligaties, waardoor de rente sterk opliep. Het Amerikaanse congres was niet bereid Florida te redden waardoor de staat zichzelf uiteindelijk failliet moest verklaren. Deze gebeurtenis had verstrekkende gevolgen: de VS betaalden gedurende de rest van de 19e eeuw een procent meer rente voor hun leningen dan buurland Canada.

Staten of gemeentes?
Zal de geschiedenis zich herhalen? De financiële problemen van Californië, Illinois en Michigan zijn zo groot dat journalisten ernstige vragen stellen en discussiëren over wanbetalingen en faillissement. Matthew Murray van de Universiteit van Tennessee vindt het echter onwaarschijnlijk dat deze staten nu failliet gaan. Marray: “Als de Amerikaanse economie blijft groeien, kunnen de individuele staten het begrotingsgat wellicht dichten. Het zal echter jaren van budgettaire aanpassingen kosten de financiën weer op orde te krijgen om aan de toekomstige verplichtingen te voldoen. Persoonlijk zie ik een groter risico voor wanbetalingen bij gemeentes. Staten hebben gewoonweg te veel te verliezen op het gebied van hun toekomstige leenkosten en bijvoorbeeld het vestigingsklimaat voor bedrijven. Daarnaast zijn er natuurlijk politieke consequenties voor degenen die een staatsfaillissement laten gebeuren.”

Link met Europa?
Wat er nu gaande is met de rentestijgingen op staatsobligaties in Europa is voor individuele staten in Amerika nog niet gebeurd. Zelfs Californië kan nog gewoon schuldpapier verkopen zonder een significante premie aan beleggers te betalen. Er blijft echter een gapend pensioengat van ongeveer 1000 miljard dollar. Lang na de financiële crisis zullen dus bijna ondraaglijke bezuinigingen moeten worden doorgevoerd. “De federale overheid zal de individuele staten helpen met het uitgeven van obligaties in ruil voor strikte voorwaarden waaronder een toezichthoudende autoriteit die de budgetbeslissingen feitelijk uit hand neemt van de staat”, aldus Robert Rubin, voormalig minister van financiën op een conferentie in New York.