De vraag van 100.000 euro

Veel beleggers zijn begrijpelijkerwijs erg geschrokken van het feit dat de Europese Unie bij monde van enkele EU-commissarissen, lijkt te kiezen voor een aanpak van het schuldenprobleem, waarbij ook niet-verzekerde deposito's van banken kunnen worden aangesproken. Niet-verzekerd is alles boven 100.000 euro. De 'oplossing' die aan Cyprus werd opgedrongen, lijkt het Europese model te worden. Dit is inderdaad een zeer belangrijke ontwikkeling. De Europese oplossing verschilt van wat er in de VS gebeurt, wanneer daar een bank in de problemen komt. Een woordje uitleg.

Paul Huybrechts, voorziter VFB

Bail-out

1. Als banken in de VS over de kop gaan, worden ze door de FDIC (Federal Deposit Insurance Corporation) overgenomen. De Staat en dus de belastingbetaler neemt de verliezen over en de zieke bank zet (meestal na een overname door een gezonde bank) zijn relaties met zijn klanten, spaarders en kredietnemers, voort. De aandeelhouders en achtergestelde obligatiehouders zijn hun centen natuurlijk wel kwijt, maar depositohouders zijn er tot 250.000 dollar en eigenlijk onbeperkt, verzekerd tegen verliezen. Men noemt dit een 'bail-out'- mechanisme van afwikkeling ('resolution'). In Europa werd deze 'bail-out' in 2008 ook toegepast, maar lijkt men nu van 'bail-in' het resolutie-mechanisme te willen maken.

Bail-in

In een 'bail-in' worden eerst de aandeelhouders, dan de obligatiehouders en vervolgens de niet-verzekerde depositohouders aangesproken om de verliezen van de banken te dekken. Met niet-verzekerd bedoelt men alle vorderingen boven 100.000 euro, zijnde het bedrag dat de nationale staten in een depositogarantieverzekering waarborgen. Of die staten dat ook ooit kunnen betalen, is een andere en terechte vraag die we even buiten beschouwing laten. Wat is zo'n garantie waard als je zoals in Cyprus, maar 300 euro cash mag afhalen en maar 5000 euro per maand mag betalen met een bankkaart?

Belgische banken

2. Die keuze voor 'bail-in' is dus nieuw. De Belgische Staat deed in de Belgische bankencrisis van eind 2008 aan 'bail-out'. Ze nam toen de banken in problemen over of financierde ze tijdelijk met miljardenkredieten. De aandeelhouders van de banken verloren veel of alles, maar verder ging het niet. De banken kregen de tijd om weer solvabel te worden, dus hun eigen vermogen te herstellen. Dat is in België bij BNP Paribas Ageas en KBC tot nog toe goed gelukt. Naast de solvabiliteit was de liquiditeit toen een probleem. Liquiditeitsproblemen werden (en worden nog) opgelost door gebruik te maken van de vele ECB-kredietlijnen en van de ELA-kredietlijn van de nationale banken. ELA ('extraordinary liquidity agreements') is een uitzonderlijk mechanisme waardoor een nationale bank zelf euro's kan drukken, zij het uiteraard onder streng toezicht van de ECB.

Dexia hing een tijd lang aan een ELA-kredietlijn, Griekenland en Cyprus hangen er bijna zeker nog altijd aan. De ECB publiceert hierover geen gegevens. Maar die ELA kan niet blijven duren. Op een zeker ogenblik verplicht de ECB in overleg met de EU-Commissie en het IMF (de fameuze 'troïka'), dan de betrokken landen om over te gaan tot een herstructurering van de schulden. Dat zagen we in Cyprus en dat kan nog in andere eurolanden gebeuren.

Anticiperen voor beleggers

3. Vraag is hoe men zich hier als belegger tegenover moet opstellen. Men kan emotioneel reageren en eisen dat de Staat en de belastingbetaler voor alle verliezen moet opdraaien. Maar beleggers zijn natuurlijk zelf ook belastingbetalers en hoe meer men van een Staat eist, hoe meer een Staat van zijn burgers moet eisen. En de belastingen zijn al veel te hoog. Beter is een vermogen zo goed mogelijk te spreiden, met het oog op de robuustheid van de activa waarin men belegt. Vastgoed is een tastbaar vermogen, goud zou dat ook moeten zijn, zoals sterke industriële aandelen, gespreide holdings, obligaties van niet-financiële debiteuren, ook in andere munten,en bankdeposito's alleszins tot 100.000 euro. Ook voor deposito's bij banken boven 100.000 euro hoeft men in Belgium, Duitsland, Nederland niet meteen naar de noodrem te grijpen.

Risicospreiding

Men moet zich zodanig opstellen dat men tenminste een kijk heeft op de risico's die men loopt. Wie beweert dat men op aarde elk risico kan vermijden, is een oplichter, soms van zichzelf, en vaak met de beste bedoelingen. Wie leeft, loopt risico. Ook wie in vastgoed vlucht, in goud, in aandelen of in obligaties loopt vanzelfsprekend risico. Misschien zelfs méér risico dan met deposito's van enkele 100.000'en bij een goedwerkende bank. En zelfs wie zijn vorderingen op banken tot 100.000 euro beperkt, loopt het risico dat als alles misloopt, de Staten niet aan de leningen geraken om de beloofde depositowaarborg hard te maken. Beleggen is dus meer dan ooit werken, in het besef dat risico onvermijdelijk is. Alleen door verstandig met dat risico om te gaan, kan het vertrouwen ooit weerkeren. Zoniet zullen we verder voortdurend worden opgeschrikt en opgejaagd door allerlei verrassende wendingen en blijft de economische verlamming duren.

Hierbij een (in het Engels vertaald) interview van Der Spiegel met de Amerikaanse professor Carmen Reinhart, co-auteur van het standaardwerk over schuldencrisissen 'This time is different'. Prof. Reinhart schetst goed en toegankelijk waar we voorstaan. En in een tweede artikel legt Satyajit Das , auteur van het uitstekende Extreme Money, uit waarom Cyprus en zijn schuldeisers nog lang niet uit de problemen zijn.

Bijdrage geschreven door Paul Huybrechts, voorzitter VFB, 16 april 2013