Rekenkamer: minister weet nauwelijks of goud er ligt en heeft geen crisisplan

Rekenkamer: minister weet nauwelijks of goud er ligt en heeft geen crisisplan

Paul Buitink over Rekenkamerrapport: geen crisisplan, geen onafhankelijke controle, geen goud terug Alkmaar, 11 november 2026 De minister van Financiën weet nauwelijks hoe wordt gecontroleerd of de Nederlandse goudvoorraad er echt ligt. Ook is er geen plan voor de inzet van het goud in een crisis. Dat blijkt uit het rapport ‘Focus op de goudvoorraad’ dat de Algemene Rekenkamer vandaag publiceerde. Het gaat om 612 ton goud ter waarde van ruim 72 miljard euro, beheerd door De Nederlandsche Bank (DNB). Ruim twee derde daarvan ligt in het buitenland.

“De minister weet bijna niks, DNB weet weinig, zo blijkt uit het rapport”, reageert Paul Buitink, algemeen directeur van Holland Gold, beleggingsplatform voor fysiek goud. Buitink wijst daarmee op onderbelichte punten uit het rapport. Zo doelt hij onder meer op het feit dat de jaarlijkse controle van het goud in het buitenland steunt op verklaringen van de buitenlandse centrale banken zelf, zonder onafhankelijke controle. Dit terwijl rekenkamers in Duitsland en Oostenrijk het goudbeheer van hun centrale bank wél mogen toetsen.

Buitink pleit al langer voor meer goud op Nederlandse bodem, onder andere bij BNR en EenVandaag. De goudverhuizing die DNB eerder dit jaar uitvoerde, bracht per saldo geen gram goud naar Nederland.

Spaarpot voor noodgevallen, maar zonder plan

DNB presenteert het goud als een ‘spaarpot voor noodgevallen’, zoals een financiële crisis, ernstige politieke instabiliteit of oorlog. Toch hebben DNB en de minister geen afspraken of scenario’s voor de inzet van het goud in zo’n crisis. Wie dan beslist, wanneer het goud wordt verkocht of verplaatst en of het überhaupt wordt ingezet, is nergens vastgelegd. Volgens DNB blijft het goud ook in extreme situaties van DNB. Minister Heinen stelt in zijn reactie dat zulke afspraken de onafhankelijkheid van DNB zouden inperken. “Het is eigenlijk onvoorstelbaar dat er niet wordt nagedacht over de Nederlandse goudvoorraad”, zegt Buitink. “Onafhankelijkheid van DNB is cruciaal, maar mag geen argument zijn om helemaal geen strategie te hebben. Zeker in deze geopolitiek spannende tijden.” De minister noemt het beheer van de goudvoorraad zelf een ‘vitaal belang van de staat’. Toch kwam het goud tot eind 2025 niet ter sprake in zijn overleggen met de DNB-president. Wettelijk heeft de minister geen zeggenschap over hoeveel goud Nederland aanhoudt, hoe het wordt beheerd of waar het ligt. “Terecht”, stelt Buitink. “Je wilt niet dat de politiek het goud voor ieder gat in de begroting kan gebruiken. Maar ook de Rekenkamer zegt dat onafhankelijkheid niet wil zeggen dat er geen gesprek mogelijk is.” De Rekenkamer stelt bijvoorbeeld: ‘Informatie inwinnen staat niet gelijk aan besluitvorming beïnvloeden.’ Verhuizing bracht geen goud naar Nederland Tussen maart en augustus 2026 verplaatste DNB ongeveer 86 ton goud uit de VS en Canada naar Londen. In de kern was dat een wissel. Daarbij verkocht DNB bijna 59 ton in New York en kocht in Londen goud dat aan internationale handelsstandaarden voldoet. Ruim 27 ton ging fysiek naar Zeist, maar dezelfde hoeveelheid vertrok vanuit Zeist naar Londen. Het deel in Nederland bleef daardoor gelijk op ongeveer 22 miljard euro, nog geen derde van de totale voorraad.

DNB informeerde de minister op 8 december 2025 over het plan. Op verzoek van de minister legde de Rekenkamer haar onderzoek tien dagen later stil, ‘vanwege de grote belangen voor ons land en de veiligheid van de betrokkenen’.

“Het is wel frappant dat DNB-president Olaf Sleijpen eind maart, bij de presentatie van het jaarverslag, nog zei geen plannen te hebben om het goud uit de VS terug te halen, terwijl DNB begin december al tegen de minister had gezegd dit wel te gaan doen. Een soort leugentje om bestwil”, zegt Buitink. “En ook het uitstel van het rapport was heel waarschijnlijk vanwege Trump en de spanningen tussen de EU en de VS.” Ook volgens Follow the Money speelde de onberekenbaarheid van Trump wel degelijk een rol, al noemt DNB officieel andere redenen.

Geen onafhankelijke controle in het buitenland

DNB controleert zelf of het goud aanwezig is. De externe accountant van DNB gaat echter niet mee naar de kluizen in New York, Londen en Ottawa. Voor dat goud volstaat een bevestiging van de buitenlandse centrale banken zelf. De bewaarder verklaart zelf dat het goud er ligt. Haar eigen controleverslagen deelde DNB niet met de Rekenkamer, en het ministerie heeft er nooit om gevraagd. Er is geen aanwijzing dat er goud ontbreekt. Maar voor het grootste deel van de voorraad is er geen onafhankelijke controle.

‘Londen hooguit een tussenstop’

Ook andere landen verplaatsten de afgelopen jaren hun goud, onder meer Duitsland, Frankrijk, India en Polen. “Kijk bijvoorbeeld naar de Poolse centrale bank, die tot de grootste goudkopers ter wereld behoort, of de Duitse centrale bank die al eerder goud terughaalde uit het buitenland. Daar wordt echt over het goud nagedacht”, aldus Buitink: “Ik hoop dat DNB nu gewoon hun eerste stap gezet heeft en uiteindelijk de stap afmaakt.” Ruim twee derde van de Nederlandse goudvoorraad ligt nog altijd in het buitenland.