Alexis Bienvenu (LFDE): ‘Wordt het Knot of Hernández de Cos als nieuwe ECB-voorzitter?’

De komende maanden worden bepalend voor de toekomst van de Europese centrale bank. Een eerste belangrijke knoop die moet worden doorgehakt is wie de opvolger van de huidige voorzitster, Christine Lagarde, wordt. Voor de functie hebben zich twee kandidaten gemeld: Pablo Hernández de Cos en Klaas Knot. Neutraal is de keuze tussen beide zeker niet, zegt Alexis Bienvenu,


Alexis Bienvenu
portefeuillemanager bij La Financière de l’Échiquier (LFDE).

De eerste is de gewezen gouverneur van de Spaanse centrale bank, heeft een uitgesproken technisch profiel en staat bekend als een consensuskandidaat. Hij is nauw verweven met de internationale financiële instellingen en leidt vandaag de Bank voor Internationale Betalingen, die vaak de 'centrale bank der centrale banken' genoemd wordt. Hij heeft dus ervaring met het zoeken naar overeenstemming over belangrijke financiële zaken op het allerhoogste niveau. Hij wordt gezien als iemand die in zijn benadering van het monetaire beleid meer oog heeft voor de risico's voor de groei en zou daardoor op de steun van een aantal landen uit het zuiden van de eurozone kunnen rekenen.

De tweede heeft veertien jaar lang de Nederlandse centrale bank geleid en beschikt als voormalig voorzitter van de Raad voor Financiële Stabiliteit eveneens over een gedegen internationale ervaring. Over zijn kandidatuur bestaat echter minder eensgezindheid. Zijn jarenlange staat van dienst als vaandeldrager van de zuinige noordelijke landen kan het voor hem moeilijk maken om de landen met de hoogste schuldenlast achter zich te krijgen. Onlangs heeft hij zijn standpunten echter wat verzacht en zich uitgesproken voor de oprichting van gemeenschappelijke financiële instrumenten in crisistijden, zij het onder strenge voorwaarden. Die bocht kan hem een wat centristischer imago geven.

Wie het ook wordt, er zal een evenwicht worden gezocht tussen de verschillende stromingen. Krijgt de voormalige Spaanse gouverneur de zegen, dan proberen de zogeheten 'zuinige' landen wellicht om garanties te krijgen dat voor andere sleutelposities in de instelling, in het bijzonder de volgende hoofdeconoom, een voorstander van budgettaire orthodoxie zal worden gekozen – en vice versa. Dat compromis zal nodig zijn om dé uitdaging van het moment voor de eurozone het hoofd te bieden: de inflatie blijvend terugdringen naar om en nabij de 2% zonder de groei al te sterk te vertragen. De ECB verwacht dat de gemiddelde inflatie in 2026 en 2027 boven haar doelstelling zal uitkomen, op respectievelijk 3,0% en 2,5%, terwijl de groei zou blijven steken op respectievelijk 0,9% en 1,4%. Bij zo'n bescheiden groei de juiste monetaire-beleidskoers uitstippelen wordt een bijzonder delicate oefening.

Streven naar evenwicht binnen de instelling wordt ook van cruciaal belang om een andere uitdaging aan te pakken die zich aan de horizon aftekent: de stand van de Franse rente. De uitslag van de komende Franse presidentsverkiezingen – mogelijk gevolgd door parlementsverkiezingen – zal voor een deel de geloofwaardigheid van de Franse overheidsfinanciën bepalen. Als de rente sterk oploopt, zou de ECB kunnen oordelen dat daardoor de transmissie van haar monetaire beleid in het gedrang komt. Dan komt de vraag op tafel of het onder het voorzitterschap van Christine Lagarde gecreëerde transmissiebeschermingsinstrument (TPI) moet worden geactiveerd. Bij het bepalen van de precieze voorwaarden daarvoor dreigen binnen de Raad van Bestuur echter de tegenstellingen weer op te spelen tussen de verschillende stromingen, die uiteindelijk toch met elkaar moeten worden verzoend. Tot slot zal de volgende voorzitter een aantal taken moeten oppakken die Christine Lagarde onvoltooid achterlaat. Vier daarvan steken er bovenuit. Om te beginnen de verdere afbouw van de balans van de ECB, die door de kwantitatieve verruimingsprogramma's van de afgelopen vijftien jaar flink is aangezwollen. Dat zal moeten gebeuren zonder al te grote druk te veroorzaken op de financieringsvoorwaarden binnen de eurozone.

Integratie klimaatrisico

De tweede taak bestaat uit de integratie van het klimaatrisico in het monetaire beleid van de ECB. Sinds juni 2026 past de ECB een klimaatfactor toe op bepaalde obligaties die de banken als onderpand verstrekken. Dat mechanisme moet ten vroegste eind 2027 worden uitgebreid naar bepaalde leningen aan ondernemingen buiten de financiële sector die als onderpand aan de ECB worden verstrekt. De precieze voorwaarden daarvan zullen worden bepaald door de volgende Raad van Bestuur, waarbij de nieuwe voorzitter zijn stem zal doen gelden.

De derde taak betreft het project voor een digitale euro, waarvoor in de tweede helft van 2027 een grootschalig experiment gepland staat in de aanloop naar een eventuele eerste emissie, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan, in 2029. Op langere termijn, tot slot, zal de volgende voorzitter zich moeten blijven inzetten voor de verdieping van de Spaar- en investeringsunie en de Bankenunie, twee ontwikkelingen waar Christine Lagarde actief voor heeft gepleit. Vooruitgang op dat vlak hangt in de eerste plaats af van de Europese wetgevende instanties, maar is bepalend voor de doeltreffendheid van de transmissie van het monetaire beleid en het vermogen van Europa om zijn spaargeld in te zetten voor de financiering van groei.

Gelet op die opeenstapeling van gevoelige zaken, om nog maar te zwijgen van eventuele nieuwe crisissen, heeft de keuze van de volgende voorzitter van de ECB impact tot ver buiten Frankfurt. Zijn vermogen om moeilijke compromissen te smeden zal van invloed zijn op de slagvaardigheid van Europa bij volgende crisissen. Laten we hopen dat de Europese leiders de juiste keuze maken!