'Het was niet makkelijk van Scheringa te houden’

Donderdag 15 oktober 2009 rond zeven uur 's avonds. In het gebouw van de Nederlandsche Bank aan het Amsterdamse Frederiksplein wagen de Nederlandse grootbanken een uiterste poging om DSB Bank te redden. Als directeur en grootaanddelhouder Dirk Scheringa zich meldt, weigeren zijn 'collega's' hem een hand te geven.

Paria
<a href='/begrippen/501-dirk-scheringa'> Dirk Scheringa </a>'Niet zo vreemd', zegt een voormalige bankbestuurder. 'Scheringa heeft altijd met veel plezier de conventies in de financiële wereld getart. Dan moet hij achteraf niet klagen dat hij als een paria wordt behandeld. Daar heeft hij het zelf naar gemaakt.' Met zijn eeuwige geitenwollen sokken bijvoorbeeld.'Alsof hij de hele tijd wilde zeggen dat hij een gewone jongen was gebleven. Daarmee impliceerde hij tevens dat hij anders was dan wij en dat wij onze wortels waren verloren', aldus een andere bankier. Scheringa toont weinig begrip voor de gevoeligheden van zijn gesprekspartners. Neem de bijeenkomst die Triodos in 2005 op zijn hoofdkantoor in Zeist organiseert voor de kleinere banken. Triodos heeft de duurzaamheid hoog in het vaandel staan en heeft daarom het hoofdkantoor bij wijze van spreken driedubbel geïsoleerd met natuurlijke materialen. Voor Scheringa is het geen bezwaar om naar deze vergadering af te reizen met een helikopter, milieutechnisch niet bepaald het meest verantwoorde vervoermiddel. Hij heeft haast en wil zich zo snel mogelijk verplaatsen.

Reflectie
Dat Scheringa zich op die manier geheel buiten de orde beweegt, dringt volgens diverse bronnen 'niet eens tot hem door. Vanwege zijn gebrekkige reflectievermogen was het niet eenvoudig om van hem te houden.' De activiteiten van Scheringa bij de Nederlandse Vereniging van Banken leveren een ander inkijkje op in de denkwijze van de directeur van DSB. Hij wordt lid van deze exclusieve club in 2000, als zijn bankdochter de eerste bankvergunning krijgt. Vanaf dat moment mag hij meepraten over de kwesties die de sector raken.

Eigen belang
Maar hij zit er vooral voor zijn eigen voordeel. Zo is het de bedoeling dat iedereen een bijdrage levert aan het netwerk van dure pinapparaten, maar dat weigert Scheringa. Lange tijd heeft zijn bank tegenover het klooster slechts één uitgiftepunt. Later komen er daar drie bij, onder meer in het nieuwe stadion van het door hem gesponsorde AZ. Met zo weinig automaten deelt hij nauwelijks mee in de kosten voor het landelijk netwerk, maar kunnen zijn klanten wel overal geld opnemen. Niet zo vreemd dat hij als een stoorzender wordt ervaren. Al veel eerder wordt een aantal hooggeplaatste mannen van ING voor overleg in Wognum ontvangen. Scheringa is bij de opening van deze vergadering aanwezig en vertelt dan over de regeling die hem het meest geschikt lijkt.

Vervolgens staat hij tot verbijstering van de bankiers op en verlaat zwijgend de kamer. Achteraf blijkt hij thuis te zijn gaan lunchen. Na een paar uur komt hij terug en informeert dan niet naar de conclusies, maar deelt het gezelschap mee dat het traject precies volgens zijn eerste voorstel gaat verlopen. Dan rest de bezoekers weinig anders meer dan te vertrekken. Bij de medewerkers van DSB staat het schaamrood op de kaken.

Weing ontzag voor DNB
Ook voor de Nederlandsche Bank toont Scheringa weinig ontzag. Elke keer als hij en zijn collega's worden uitgenodigd voor een ontspannen overleg, laten de bestuurders van het bedrijf uit Wognum zich vergezellen door advocaten. Scheringa lijkt absoluut niet te beseffen dat hij de centrale bank te vriend moet houden. Tweede man Hans van Goor maakt het bij die bijeenkomsten volgens anonieme bronnen het bontst, door de Nederlandsche Bank mee te delen dat zij absoluut niet het recht heeft het verdienmodel van DSB te bepalen. Zo komt van een rustige uitwisseling van gedachten weinig terecht.

Frits ConijnDe verdrongen ergernis uit zich in een heimelijk gegniffel om het gebrek aan financiële kennis van Scheringa. Zo verklaart hij herhaaldelijk dat zijn bedrijf van kredietbeoordelaars als Moody's en Standard & Poor's het hoogste oordeel heeft gekregen. Maar vanwege de daaraan verbonden kosten heeft DSB helemaal geen rating. Alleen het schuldpapier dat DSB uitgeeft, zit lange tijd in de hoogste categorie. 'Kennelijk begreep Scheringa het verschil niet', zegt een ervaren bankier. 'Maar het onderscheid is groot en om serieus genomen te worden, had hij dat eigenlijk moeten weten.' Als in 2009 de ondergang nadert, spreekt Scheringa herhaaldelijk zijn verbijstering uit over de gang van zaken. Zijn bedrijf heeft immers niet alleen altijd winst gemaakt, maar heeft bovendien volgens hem nog ongeveer euro 250 mln in kas. Ook daar maakt Scheringa een vergissing. In werkelijkheid heeft hij het geld niet in kas, maar heeft hij het over het eigen vermogen. En aangezien dat geld dient als garantie voor de spaartegoeden, kan dat niet als een bewijs voor de financiële gezondheid van DSB worden opgevoerd.

Het boek van Frits Conijn kunt u hier bestellen.