ETP's nog niet populair in Nederland
Exchange Traded Products (ETPs) zijn beursgenoteerde effecten – vaak in de vorm van beleggingsfondsen – die een rendement beogen na te bootsen van een specifieke index of beleggingsmarkt. ETPs kennen veel voordelen, maar er zijn ook risico’s voor financiële stabiliteit. Wereldwijd is de ETP-markt sterk gegroeid, maar in Nederland wordt slechts op beperkte schaal in ETPs belegd. Als er in wordt belegd, betreft het vooral buitenlandse ETPs, want ons land kent ook nauwelijks ETPs van eigen bodem.
DNB : weinig succes Nederlandse ETP's
Wereldwijd sterke toename beleggingen in Exchange Traded Products
ETPs zijn ontstaan in het begin van de jaren negentig. Ze bieden beleggers diverse voordelen. Ze kunnen eenvoudig en tegen relatief lage kosten via de beurs worden gekocht en zijn heel geschikt voor beleggers om de portefeuille te spreiden over verschillende beleggingscategorieën. Dat verklaart mede hun sterke groei. De afgelopen jaren is wereldwijd de markt gegroeid van US$ 79 miljard in 2000 naar US$ 2083 miljard (EUR 1627 miljard) aan uitstaande ETPs in het eerste kwartaal van 2013. In 2012 is de wereldwijde ETP-markt met 27% gegroeid. De markt voor ETPs is zeer geconcentreerd: de drie grootste aanbieders hadden een gezamenlijk marktaandeel van 69,4% per ultimo 2012. Ultimo 2012 hadden circa 150 ETPs een beursnotering aan Euronext Amsterdam .
Risico’s voor financiële stabiliteit
Een deel van de ETPs bestaat uit Exchange Traded Funds (ETFs) die gebruik maken van synthetische replicatie. Synthetische ETFs zijn fondsen die de effecten uit de index die zij volgen niet daadwerkelijk in handen hebben. Om het rendement van de benchmarkindex van het fonds te leveren worden swapovereenkomsten afgesloten met één of meerdere tegenpartijen. Dit brengt diverse risico’s met zich. Ten eerste is de tegenpartij in de swap vaak dezelfde bank die ook de ETF levert, waardoor de belegger grote risico’s loopt bij een dreigend faillissement van zo’n bank. Daarnaast zijn sommige nieuwe ETFs tamelijk complex en ondoorgrondelijk.
Het is maar zeer de vraag of beleggers goed begrijpen waarin ze beleggen. Deze en andere risico’s verklaren waarom ETFs in de belangstelling staan van Europese toezichthouders. In de VS komen synthetische ETFs overigens nauwelijks voor vanwege strengere regelgeving, maar in Europa zijn ze wel toegestaan.
Nederlandse ETP-markt
De Nederlandse ETP-markt is gering van omvang en kent nauwelijks ETPs die in Nederland zijn gevestigd. Er is echter wel sprake van een sterke groei. Het gezamenlijke fondsvermogen van de Nederlandse ETPs steeg van EUR 70 miljoen in 2011 naar EUR 137 miljoen in 2012. Nederlandse beleggers beleggen vooral in buitenlandse ETPs. De beleggingen van Nederlandse beleggers in buitenlandse ETPs zijn toegenomen van EUR 3,9 miljard in 2011 naar EUR 4,1 miljard in 2012 (figuur 1). Er wordt vooral belegd in fysieke ETPs waar de onderliggende waarde wél door de uitgever wordt aangehouden.
De beleggingen van institutionele beleggers (zoals pensioenfondsen, verzekeraars en beleggingsinstellingen) in buitenlandse ETPs namen af van EUR 1,9 miljard in 2011 tot 1,4 miljard in 2012. Huishoudens breidden hun beleggingen in buitenlandse ETPs echter uit van EUR 2,1 miljard in 2011 naar EUR 2,7 miljard in 2012, waarvan 1,9 miljard belegd in ETPs met een notering aan de Amsterdamse beurs. In 2012 bedroeg de netto-inleg EUR 302 miljoen, vergeleken met EUR 73 miljoen in 2011 (figuur 2). Ondanks de forse groei gaat het dus om een relatief beperkt bedrag.
Bron: DNB
