DNB noemt hoge inflatie tijdelijk

De prijzen in Nederland stijgen sterk. In de afgelopen tien maanden kwam de inflatie volgens de Europese geharmoniseerde methode (HICP) negen keer boven de 3% uit. Overheidsmaatregelen stuwen de inflatie op. Naar verwachting is de hoge inflatie daarom een tijdelijk fenomeen. Het effect van overheidsmaatregelen op de inflatie zal in de loop van dit jaar sterk verminderen.

Inflatie twee keer zo hoog als in het eurogebied

In juli was de inflatie in Nederland 3,1%, bijna twee keer zo hoog als in het eurogebied. Toch is zo’n groot inflatieverschil niet uitzonderlijk. Grafiek 1 toont de inflatie in Nederland en het eurogebied sinds de start van de EMU in 1999. Aan het begin van deze eeuw stegen de prijzen in Nederland het hardst en was het inflatieverschil met het eurogebied het grootst. In april en mei van 2001 was de inflatie in Nederland zelfs 5,5%. In datzelfde jaar was het inflatieverschil met het eurogebied een paar keer meer dan 3 procentpunt.

Gemiddeld zijn de prijzen sinds de start van de EMU in Nederland met 2,3% en in het eurogebied met 2% gestegen. Met name in de beginperiode van de muntunie had Nederland een hogere inflatie. Daarna was de inflatie in Nederland vaak lager dan de inflatie in het eurogebied.

Bron: Eurostat

Energieprijzen en overheidsmaatregelen bepalen inflatiebeeld

Sinds de vorige recessie in 2009 is de inflatie sterk toegenomen. In juli 2009 was de inflatie maar -0,1%. Energie drukte de inflatie met 1,5 procentpunt. Door de sterke olieprijsstijging die volgde, kwam een jaar later een einde aan de negatieve bijdrage van de energiecomponent. Er volgde een periode waarin de totale inflatie flink werd opgestuwd door hoge energie-inflatie. Inmiddels is dit verleden tijd; sinds oktober 2012 is de bijdrage van energie aan de totale inflatie gedaald van 0,9 procentpunt tot 0,2 procentpunt.

Overheidsmaatregelen hebben het stokje overgenomen. Het effect van de hogere tarieven van de indirecte belastingen op de totale inflatie is dit jaar naar schatting 1 procentpunt. De belangrijkste oorzaak is de btw-verhoging die in oktober 2012 is doorgevoerd. Hierdoor zijn bewerkt voedsel, diensten en industriële goederen inclusief energie duurder geworden. De diensteninflatie wordt daarnaast opwaarts beïnvloed door de verhoging van de assurantiebelasting en de hoge huurstijging door het nieuwe huurbeleid dat 1 juli 2013 in werking trad. Sindsdien is de maximale huurverhoging gelijk aan de inflatie van het voorafgaande jaar plus een inkomensafhankelijk percentage.

In juli namen de huren gemiddeld met 4,5% toe, de grootste toename sinds 1995. De inflatie van industriële goederen inclusief energie is opgestuwd door vergroeningsmaatregelen die de aanschaf van een nieuwe auto duurder hebben gemaakt en door een verhoging van de belasting op gas. Hogere accijnzen op alcohol en tabak hebben geleid tot hogere voedselprijzen.

Hoge inflatie is wijdverbreid

Sinds oktober 2012 is de Nederlandse inflatie hoger dan die in het eurogebied. In juli 2013 was de inflatie in Nederland 1,5 procentpunt hoger dan in het eurogebied (zie tabel 1). Met uitzondering van energie, geldt voor alle inflatiecomponenten dat de inflatie in Nederland momenteel hoger is dan in het eurogebied. Het grootste gedeelte van het inflatieverschil komt door de hogere diensteninflatie, op de voet gevolgd door de hogere inflatie van industriële producten exclusief energie.

Samen verklaren diensten en industriële producten exclusief energie 1,3 procentpunt van het inflatieverschil. De rest van het verschil komt doordat de voedselprijzen in Nederland ook harder stijgen dan in het eurogebied.

Volgens de juniraming van DNB blijft de inflatie dit jaar nog hoog: 2,7% (zie Economische Ontwikkelingen en Vooruitzichten). In oktober zal er naar verwachting een flinke daling optreden doordat de btw-verhoging uit de inflatiecijfers loopt. DNB raamt een inflatie van 1,6% in 2014 en 1,5% in 2015. Dit zijn percentages die beter passen bij de stand van de conjunctuur.

Bron: DNB