Europa is de onzichtbare AI-reus, maar de klok loopt

Zojuist gepubliceerd rapport van Prosus en Dealroom.co toont Europa’s verborgen AI-kracht – maar urgente actie is nodig om sterke basis om te zetten in leiderschap Download het State of AI in Europe rapport/bezoek de site: https://www.prosus.com/state-of-ai-europe

Europa heeft meer AI-gebruikers dan de Verenigde Staten, evenveel AI-talent en elk jaar ongeveer evenveel nieuwe AI-startups. Toch speelt Europa nauwelijks een rol in het mondiale narratief over kunstmatige intelligentie.

Dat is de belangrijkste conclusie – en tegenstrijdigheid - van het rapport State of AI in Europe: The Invisible Giant, vandaag gepubliceerd door Prosus en Dealroom.co. Op basis van de meest uitgebreide dataset ooit over het Europese AI-ecosysteem schetst het rapport een continent dat in stilte sterke fundamenten heeft gelegd voor AI-leiderschap — terwijl het tegelijkertijd laat gebeuren dat de economische waarde van die innovatie vooral in de Verenigde Staten en, in toenemende mate, China terechtkomt.

AI-financiering bereikte in Europa in 2025 een record van 21,8 miljard dollar, een stijging van 58% in één jaar. Europa telt bovendien 133 miljoen maandelijkse gebruikers van grote taalmodellen (LLM’s) - bijna twee keer zoveel als de VS. Drie van de tien meest geciteerde AI-onderzoekers ter wereld zijn Europees. Toch zijn vrijwel alle AI-modellen die deze gebruikers gebruiken ontwikkeld in de Verenigde Staten of China. En bijna driekwart van de investeerders achter Europa’s snelgroeiende AI-bedrijven komt uit de VS. Europa bouwt de bedrijven; anderen zijn eigenaar.

Volgens het rapport ligt dat niet aan een gebrek aan talent of innovatie, maar aan een tekort aan kapitaal en structurele ambitie.

Fabricio Bloisi, CEO van Prosus :

“Europa staat op een kruispunt in de mondiale AI-race, maar we bewegen te langzaam. We hebben talent van wereldklasse, maar zonder snelle en grote investeringen in onze eigen compute-capaciteit en open-source modellen riskeren we afhankelijkheid van anderen. De landen en bedrijven die nu handelen, bepalen het komende decennium. Europa is aan het veranderen, maar het gaat te langzaam. Laten we bouwen alsof de toekomst van Europa ervan afhangt – want dat is zo.”

Drie paradoxen centraal in Europa’s AI-positie

Het rapport wijst op drie structurele paradoxen die Europa’s positie in AI bepalen.

1. De talentparadox

Europa telt ongeveer 325.000 AI-professionals, evenveel als de Verenigde Staten. Toch werkt 53% van het Europese AI-talent in traditionele sectoren, zoals industrie en consultancy — tegenover 40% in de VS. Bovendien behoren zes van Europa’s vijftien grootste AI-werkgevers tot Amerikaanse Big Tech-bedrijven.

2. De gebruiksparadox

Europeanen behoren tot de meest actieve AI-gebruikers ter wereld. Met 133 miljoen maandelijkse LLM-gebruikers ligt het aantal bijna twee keer zo hoog als in de VS. Maar vrijwel alle modellen die zij gebruiken zijn ontwikkeld in de VS of China — waardoor Europese gebruikers feitelijk algoritmen verbeteren die elders eigendom zijn.

3. De startupparadox

Europa creëert jaarlijks ongeveer evenveel AI-startups als de Verenigde Staten. Maar het lukt veel minder vaak om deze bedrijven uit te laten groeien tot wereldspelers. Tegen de tijd dat een Europese AI-startup een late investeringsfase bereikt, is 73% van de belangrijkste investeerders Amerikaans. Europa incubeert; de VS profiteert.

Wat Europa nodig heeft

Het rapport blijft niet bij de analyse en schetst ook waar Europa kan winnen: van open-source AI-modellen en verticale toepassingen tot het opkomende domein van zogeheten ‘world models’.

Daarvoor zijn volgens de auteurs drie stappen cruciaal: meer groeikapitaal mobiliseren, interne Europese barrières verminderen en ondernemers een regelgevend klimaat bieden waarin zij daadwerkelijk kunnen opschalen.